23 Şubat 2019 Cumartesi

Stounhencin sirri açılır - Mavi daşların karxanasında araşdırma

loading...
London Universitet Kollecinin alimləri Stounhencin (Stonehenge - İngiltərədə təxminən 2500 il əvvəl inşa edilmiş abidə - red.) inşası üçün mavi daşların çıxarıldığı karxananı araşdırıb. Onlar monolitlərin hansı şəkildə hasil edildiyini öyrənməyə çalışıb.
Bu barədə “EurekAlert!”də məlumat dərc olunub.
Tədqiqatçılar müəyyən edib ki, yataq bir növ təbii şəkildə formalaşmış dolerit (maqmatik dağ süxuru növü - red.) sütunundan ibarətdir. 
Qədim Misirin obelisklərindən (sütun şəklində daş abidə - red.) fərqli olaraq, onları arakəsmələrə döyəcləməklə qayadan asanlıqla ayırmaq olub.
Karxananın divarlarından çıxarılmış, emal olunmamış monolitlər daş və ya torpaq platformalara endirilib. Pazlar isə dolerit sütunların ehtiyatsızlıqdan zədələnməməsi üçün yumşaq formalı argillitdən hazırlanıb.
Karxanada aşkarlanan daş kömürün qalığı alimlərə həmin yataqdan eramızdan 3000 il əvvəl istifadə olunduğunu müəyyən etməyə imkan verib. Bu isə Stounhencin inşa olunduğu ehtimal edilən təqvimlə üst-üstə düşür. 

Karn Gedok vadisi yaxınlığında riolit yatağı da aşkarlanıb. Bu dağ süxurundan isə kromlexin (şaquli düzülmüş daşlardan ibarət qədim tikili - red.) tikintisində istifadə olunub.
Alimlər əmindir ki, Stounhenc əvvəllər cilalanmamış mavi daşlardan ibarət kromlex şəklində olub. 20 metr diametrli halqa əmələ gətirən nəhəng sarsen daşları isə təxminən 500 il sonra gətirilib.
Tədqiqatçılar dolerit mənşəli monolitlərin dəniz yolu ilə gətirildiyi versiyasını təkzib edib.
azedu.az


Dünyanın ən ağıllı 10 adamı: Siyahıda bakılı da var

loading...

Əlbəttə, insan ağlını ölçmək üçün konkret meyar yoxdur. Amma hər halda, hansısa ölçü vahidi olmalıdır. Məsələn, IQ ən uyğun variant sayıla bilər.
Manevr.az IQ səviyyəsi hamıdan yüksək olan 10 nəfərin siyahısını təqdim edir:

1. Terens Tao (230)
Bu Avstraliya vətəndaşı hələ 2 yaşı olanda erudisiyasını göstərməyi bacarmışdı. Terans riyazi hesablamanın öhdəsindən gəlmişdi. Hətta yaşıdına da başa salmağa çalışmışdı. Mənşəcə çinli olan Terans 5 yaşı tamam olanda ingiliscə səbəst danışırdı, çətin riyazi məsələləri həll edirdi. O, riyaziyyatı lap erkən yaşlarından sevdi, tez-tez leksiyalarda görünməyə başladı. 12 yaşından olimpiadalarda iştirak edirdi. Artıq mürəkkəb diferensial tənliklərin öhdəsindən gəlirdi, nömrələrin analitik nəzəriyyəsini öyrənməyə başlamışdı. Terans 20 yaşında Kaliforniya Universitetinin professoru oldu, doktor dərəcəsi aldı.

Sonradan Los-Ancelesə köçdü, burada dərs deməyə başladı. 40 yaşı haqlayan Tao 250 elmi əsərin müəllifidir.

2. Merilin Vos Savant (228)
O da İQ səviyyəsinə görə demək olar, Terens Taodan geri qalmır. Amerikanın məşhur yazıçı və jurnalisti olan Merilin Vos Savant özünü yaradıcı sahədə tapıb. O, İQ səviyyəsinə görə Ginnesin Rekordlar kitabına düşüb.

Merilin Vos Savantın jurnalist fəaliyyəti əsasən, “Parade” jurnalında “Ask Marilyn” (Merilindən soruş) rubrikasıyla yayımlanan köşə yazılarından ibarətdir. Bəzən onun cavablarını oxucular təəccüblə qarşılayır, çünki sağlam məntiqə sığmır. Bu səbəbdən, onun ağlına vurğun olanlar kimi, əleyhdarları da var. Və o adamlar Merilinin cavablarını ağlısız sayır.

3. Kristofer Hirata (225)
Çox ağıllı adamların əksəriyyətində bu, hələ uşaqlıqdan hiss olunur. Kristofer Hirata da bu mənada, istisnalardan olmayıb. Məktəb olimpiadalarının qalibi olan Kristofer 14 yaşında tələbə adını qazanıb. 16 yaşında isı NASA-da işləməyə başlayıb. Marsı araşdırmaqla məşğul olan Hirata uzaq planetlərin öyrənilməsi üçün proqramlar işləyib hazırlayıb. O, 22 yaşında astrofizika üzrə doktor dərəcəsi alıb. Enerjinin çevrilməsi, cazibə qüvvəsi kimi məsələlər onu daha çox maraqlandırır.

4.

Dünyada ilk: Yevlaxlı müasir silahın sxemini hazırladı - Video

loading...
Yevlax sakini yeni və müasir silahın sxemini hazırlayıb. Silah 5 kilometr məsafədən canlı və
texnikanı məhvetmə gücünə malikdir. Rayon sakini sxemi adiyyatı qurumlara da təqdim edib.

Yevlaxın Aşağı Qarxun kənd sakini Vüqar Abdullayev uzun illərdir üzərində çalışdığı ixtiranın sxemini tamamlayıb. Hərbi Optik Lazer adlanan qurğu 2 nəsildən ibarətdir. Rayon sakininin hazırladığı silah 5 kilometrlik məsafədən canlını və texnikanı məhvetmə gücünə malikdir. Vüqar Abdullayevin iddiasına görə, bir sıra özəllikləri ilə seçiləcək yeni silah dünyada bir ilkdir.

35-50 kq çəkiyə malik olacaq yeni silah hərbi texnikalara quraşdırılmaqla yanaşı, iki əsgər tərəfindən də rahat hərəkət etdiriləcək. Vüqar Abdullayev nanotexnologiya əsasında ərsəyə gələcək silahın hazırlanması üçün maddi dəstəyə ehtiyac olduğunu deyir.

Vüqar Abdullayev hazırladığı silah sxemini Milli Elmlər Akademiyasına və digər adiyyatı qurumlara da təqdim edib.

20 Şubat 2019 Çarşamba

NASA zarafatcıl astronavt axtarır - Səbəb

loading...
ABŞ-ın Milli Kosmos və Aeronavtika İdarəsi (NASA) 2033-cü ildə həyata keçirməyi planlaşdırdığı ilk sərnişin səfəri üçün deyib-gülən astronavtlar axtarır.
Eurasia Diary xəbər verir ki, qurum insanları gərgin vəziyyətdən baş çıxarmasını asanlaşdırmaq üçün bu istiqamətdə 4 astronavt qrupla iş apardığını açıqlayıb.
NASA-nın araşdırmasına başçılıq edən professor Cefri Conson deyib: “Mars səfəri kimi məhdud bir sahədə uzun müddət qalmaq əsəbləri pozur. Bu səbəbdən kosmik gəmidə işlərin normal getməsi üçüm qrupun əhvalını yüksəldən birinə ehtiyacımız var”.
Qeyd edək ki, NASA Mars səfərinə hazırlıq üçün 2023-cü ildə Aya astronavt göndərməyi nəzərdə tutur. Rusiya və Çin isə səfəri 2040-cı ilə planlayır.

"Qlobal istiləşmə" termininin müəllifi vəfat edib

loading...
Dünyaca məşhur "qlobal istiləşmə" (global warming) termininin müəllifi olan amerikalı iqlimşünas Uolles BrokerABŞ-da vəfat edib.

Eurasia Diary xarici KİV-ə istinadən xəbər verir ki, o, 87 yaşında Nyu-York xəstəxanasında dünyasını dəyişib.
Bildirilir ki, alim son vaxtlar xəstə olub.
Göstərilən sənədə əsasən, alim "qlobal istiləşmə" terminindən 1975-ci ildə istifadə edib.

19 Şubat 2019 Salı

Yerin dərinliklərində nəhəng dağlar aşkar edildi

loading...
Boliviyadakı güclü zəlzələ alimlərə Yerin yuxarı və aşağı mantiya qatları arasındakı sərhədin strukturunu tədqiq etməyə imkan yaradıb.

Eurasia Diary xəbər verir ki, bu sərhəd nəhəng dağ zirvələri və dərin yarğanlarla əhatəlidir. Nəticələr "Science" jurnalında dərc edilib.

Çinli alim Zvenbo Vu deyib:
"Mantiya qatları arasındakı sərhəd planetin səthindən daha sərtdir. Yeraltı dağlar yerüstü dağlardan daha hündürdür. Biz onların dəqiq hündürlüyünü hesablaya bilməmişik amma görünür ki, Yerdəki istənilən zirvədən hündürdürlər".

16 Şubat 2019 Cumartesi

Cəmi 2-3 saata bir robot hazırlayan V sinif şagirdini siz də tanıyın

loading...
“Azərbaycan Respublikasında təhsilin inkişafı üzrə dövlət strategiyası”nın uğurla həyata keçirilməsi nəticəsində məktəblərdə təhsil robotlarının tədrisə inteqrasiyasına xüsusi diqqət yetirilir.
Təhsil Nazirliyi tərəfindən son iki ildə Bakı, Sumqayıt, Lənkəran və Mingəçevir şəhərlərində 20 ümumtəhsil müəssisəsi təhsil robotları ilə təmin olunub.
Elm və texnologiyalara olan marağın artırılmaq və təhsil robotlarından istifadə edərkən yaradıcı, orijinal düşüncə bacarıqlarını inkişaf etdirmək məqsədi ilə şagirdlər üçün beynəlxalq yarışlarda iştirak imkanları yaradılır. 
Cari ildə Təhsil Nazirliyi, ADA Universiteti və “Mars Academy” şirkətinin birgə təşkilatçılığı ilə məktəblilər arasında “First Leho League (FLL) Azerbaijan”  mühəndislik və robototexnika yarışına start verilib. Yarışda  iştirak etmək üçün ölkə üzrə 31 məktəb komandası qeydiyyatdan keçib. 
Mediaturda olduğumuz Bakı 162 nömrəli tam orta məktəb də FLL yarışları üçün qeydiyyatdan keçib. Burada  müxtəlif yaş qruplarından şagirdlərin hazırladıqları robotlarla tanış olduq.
Ən çox diqqətimizi çəkən 5-ci sinif şagirdi Amil və onun hazırladığı robot idi. 
162 saylı orta məktəbin 5-ci sinif şagirdi Amil Məmmədli  yaşı az olsa da bir robotu 2-3 saat ərzində tam hazırlaya bilir: 

Tarixin ilk kosmik səyahətində Qaqarinə son anda uduzan, elmi təcrübə üçün evləndirilən türk - ARAŞDIRMA

loading...
Andirian Nikolayev haqqında  çox yazılıb. Sovet İttifaqında kosmonavtlar öləndə adətən “Ulduz” şəhərciyində dəfn edilirlər. Amma onu doğulduğu kənddə dəfn etdilər. Səbəbi Andiriyan Nikolayev hökumətdən narazılığı oldu. Andirian Nikolayev eksperiment kimi istifadə edib kosmosa uçan ilk qadın Tereşkova ilə evləndirdilər. Yoxlamaq istəyirdilər ki, kosmosa uçuş qadın və kişilərin dölünə necə təsir edir.  İnsan üzərində aparılan bu eksperimentlər Andirian Nikolayevi bezdirdi. Narazılığını dilə gətirdi. Arvadı boşadı. Bununla da narazılıqlar başladı”.
Araşdırmaçı Əli Şamilin Nikolayev soyadlı kosmonavt barəsindəki qısa məlumatı yəqin ki, onun şəxsiyyəti barəsində sizdə yəqin, maraq oyatdı.
Eurasia Diary AzEdu.az-a istinadla çox maraqlı tale və xakaterə sahib olan türk xalqlarının ilk kosmonavt oğlu, milliyətcə çuvaş olan Andrian Nikolayevin ömür yoluna aid bir neçə maraqlı faktı təqdim edəcək.
İlk türk kosmonavt
Sovetlər Birliyinin üçüncü, dünyanın isə kosmosa çıxmış beşinci adamı olan Andrian Qriqori oğlu Nikolayev 1929-cu il sentyabrın 5-də indiki Rusiya Federasiyasının Çuvaşiya Respublikasındakı Marinski-Posad rayonunun Şorşeli kəndində anadan olub.
Kəndlərindəki natamam orta təhsil verən məktəbi bitirdikdən sonra Mari-Posad şəhərindəki Meşə Texnologiyası Texnikumunda oxuyub. 1947-ci ildə oranı uğurla başa vurduqdan sonra da əsgəri xidmətə yollanıb. Əsgəri xidmətini nümunəvi başa vurduqda onu Frunze adına Hərbi-Aviasya Məktəbinə oxumağa göndəriblər. Hərbi-Aviasya Məktəbini 1954-cü ildə bitirdikdən sonra Sovet Sosialist Respubilkaları İttifaqı Hərbi Hava Qüvvələrində xidmətə göndərilib. Uçuşlarda göstərdiyi şücaət və texniki biliklərə dərindən yiyələndiyinə görə onu 1960-cı ildə kosmonavtlar hazırlanan qrupa daxil etmişlər.
Yuxarıda adını çəkdiyimiz araşdırmaçı Əli Şamil

15 Şubat 2019 Cuma

Məşhur Azərbaycanlı Elm Adamından Dünyanı Silkələyəcək Açıqlama: “Ölümün Də Qarşısını Ala Biləcəyik

loading...
Allahverdi Şahverənov: “İkinci hədəfim isə dünyaca nüfuzlu tədqiqat mərkəzi yaratmaqdır”
Mükəmməl təhsil almaq, elmdə öz yerini qazanmaq və insanlığa töhfə vermək üçün Allahverdi Şahverənov da Azərbaycanda orta və ali təhsil aldıqdan sonra uzaq Çinə üz tutub. Dünyanın elm və innovasiyalar nəhəngləri arasında öncüllərdən olan Çin Allahverdiyə nələr verib? Bu günlərdə Prezident İlham Əliyevin sərəncamı ilə Gənclər üçün Prezident Mükafatına layiq görülən AMEA Genetik Ehtiyatlar İnstitutunun İnsan genetikası laboratoriyasının müdiri Allahverdi Şahverənovla söhbətimizdə də məhz ağıl və idrakın, istedadın həyatda həqiqətən gözəl uğurlara yol açmasına bir daha şahidlik etdik.
  • Çində təhsil sizə nələri qazandırdı?
  • 2013-cü ildə ATU-nun müalicə-profilaktika fakültəsini hələ heç bitirməmişdim. Doktorantura təhsili almaq üçün Almaniyanın bir universitetinə müraciət etmişdim. Bu ölkəyə müraciət etməyim normal hal idi, çünki Asiyanı doğrudan da tanımırıq. İş elə gətirdi ki, Almaniyadan əvvəl Çindən müraciətimə cavab gəldi. 2013-cü ildə dövlət xətti ilə Çin Xalq Respublikasının Elm və Texnologiyalar Universitetinə onkologiya üzrə doktorantura təhsili almağa yollandım və nə yaxşı ki, Çinə getdim deyə bilərəm. Bu gün dostlarıma dəfələrlə deyirəm ki, mütləq Çinə gedin. Saysız-hesabsız xəstə və çoxsaylı nadir görünə bilən xəstəliklər var. Digər dövlətlərin xəstəxanalarında bəlkə 6 ayda bir dəfə görə biləcəyiniz xəstələri standart olaraq hər gün görə bilirdik. Mənə yalnız klinik həkim tərəfi deyil, həm də molekulyar tərəfi maraqlı idi. Həvəsim həm klinikanı, həm də laboratoriyanı birgə idarə etmək, xəstədən alınmış materialı laboratoriyada yerindəcə araşdırmaq idi.
  • Bu kombinasiya həmişə marağımda olub. Elə də oldu, deyə bilərəm ki, bu sarıdan şanslıyam. 3 il çox maraqlı keçdi. Bir ildən sonra arzuladığım “Pubmed” bazasında ilk məqaləmiz dərc olundu. Bu, super xəbər idi, düzdür, impakt faktoru (1.3) hələ yüksək deyildi. 2014-2015-ci illərdə dissertasiyamı yazmağa başlamışdım. Marağım ən çox beyin xərçəngi xəstəliyinə yönəlmişdi. Bu, ən ağır, ciddi xərçəng xəstəliklərindən biridir. Xərçəng hüceyrələri üzərində işləyən bir tədqiqatçı kimi deyim ki,

Bakı Mühəndislik Universitetinin müəllimindən mühüm elmi yenilik

loading...
Bakı Mühəndislik Universitetinin kimya mühəndisliyi kafedrasının müdiri Yusif Abdullayevin dünyaca tanınmış Elsevier nəşriyyatına aid olan 4,5 impakt faktoru “Journal of Molecular Liquids” jurnalında elmi məqaləsi nəşrə qəbul olunub. Azərbaycanlı alim “Experimental and computational study of metal-free Bronsted acidic ionic liquid catalyzed benzylic C(sp3)-H bond activation and C-N, C-C cross couplings” adlı məqaləsilə erməni alimi Andranik Petrosyan və onun tədqiqatçı yoldaşlarının Almaniya universitetlərindən birinin laboratoriyasında apardığı tədqiqatın nəticələrini alt-üst edib.
Məqalədə BMU-nun alimi çox əvəzli pirazinlərin sintezində mövcud üsullara alternativ olaraq ekoloji təmiz, atom ekonomik və qısa müddətli metod təklif edir. Bu metoddan istifadə etməklə BMU-nun tədqiqat laboratoriyasında optimallaşdırılma işləri aparılıb və məhsulun çıxımı artırılıb. Ağır və bahalı metal katalizatorunun alternativi kimi ucuz ion mayesi katalizatoru işlətməklə qısa müddətə solvent istifadə etmədən çoxəvəzli pirazinlərin alınması elmi yenilikdir.
Əslən erməni olan A. Petrosyan və onun tədqiqatçı yoldaşları aşağı impakt faktorlu “Tetraheron Vol” jurnalında nəşr etdiyi məqaləsində pirazinlərin alınmasına çoxmərhələli və çox bahalı katalizatorlardan istifadə edərək 18 saat sərf etdiyi halda, Yusif Abdullayevin tədqiqatında bu proses 1 saata başa çatıb.

Alimlərdən xərçənglə mübarizədə inqilabi kəşf — Dərmanını tapdılar

loading...
ABŞ-ın Luisvil universitetinin araşdırma qrupu xərçəngin əmələ gəlməsəni qarşısını alan dərman hazırlayıblar.
Turkustan.info xəbər verir ki, bu barədə “MedicalXpress” nəşri yazıb.
Alimlərin siçovullar üzərində apardıqları sınaqlar zamanı məlum olub ki, SA-4-1BBL zülalı inkesiyadan 2 həftə sonra orqanizmi xərçəngin yaranmasından maksimum şəkildə müdafiə edir. Preparatın effekti 8 həftəyə qədər davam edir.
Ekspertlərin fikrincə, genlərin kombinasiyası sayəsində əldə edilən zülal inkubator rolunu oynayır. O, orqanizmin zərərli şişlərə qarşı mübarizəsini zəiflədir və xərçəng əleyhinə olan dərmanların təsirli effekt göstərməsinə imkan yaradır.
Bundan başqa, alimlər hazırda SA-4-1BBL dərmanını orqanizmində xərçəng aşkar edilən xəstələrin üzərində sınaqdan keçirmək istəyirlər.  /Ölkə.Az/

Reyhan Camalova ölkəmizi ABŞ-da təmsil edəcək

loading...
Bakı şəhəri 283 nömrəli tam orta məktəbin X sinif şagirdi Reyhan Camalova “Sabahın alimləri” VIII Respublika müsabiqəsinin qalibi olub. R.Camalova müsabiqədə “Mühəndislik” nominasiyası üzrə I yeri tutaraq qızıl medalla təltif edilib.
Bakı Şəhəri üzrə Təhsil İdarəsindən Azvision.az -a verilən məlumata görə, bu uğuruna görə R.Camalova 12 – 17 may 2019 – cu il tarixində ABŞ-ın Finiks şəhərində keçiriləcək İntel ISEF-Beynəlxalq Elm və Mühəndislik Sərgisində “Rainergy” layihəsi ilə Azərbaycanı təmsil etmək imkanı qazanıb. 

R.Camalova yağış suyundan enerji istehsal edən "Rainergy" qurğusunun gənc ixtiraçısı, “ASAN xidmət”in ideya müvəkkili və dünya üzrə 100 nüfuzlu qadından biridir. 

Müsabiqədə ümumilikdə 54 layihə qalib seçilib. Qaliblərə pul mükafatı, diplom, medal və hədiyyələr təqdim olunub. 

Qeyd edək ki, Təhsil Nazirliyinin əsas təşkilatçılığı ilə 2012-ci ildən etibarən keçirilən “Sabahın alimləri” Respublika müsabiqəsinə maraq ildən-ilə artmaqdadır. Müsabiqə riyaziyyat, fizika, kimya, biologiya, tibb və sağlamlıq, ekologiya, mühəndislik, kompüter elmləri üzrə keçirilir. Müsabiqənin keçirilməsində məqsəd yuxarı sinif şagirdlərinə tədqiqat aparmaq, öz elmi nailiyyətlərini nümayiş etdirmək imkanı yaratmaq və onların arasından hər il ABŞ-da keçirilən İnteI ISEF–Beynəlxalq Elm və Mühəndislik Sərgisində iştirak edəcək namizədləri müəyyənləşdirməkdir. 

Müsabiqə Təhsil NazirliyiGənclər və İdman Nazirliyi, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası, Heydər Əliyev Mərkəzi, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Elmin İnkişafı Fondu və Azərbaycan Təhsil İşçiləri Azad Həmkarlar İttifaqı Respublika Komitəsinin təşkilatçılığı ilə keçirilir.

13 Şubat 2019 Çarşamba

Qarğalarla bağlı heyrətamiz kəşf

loading...
Qarğalar ölülərinin yanında qəribə davranışlar nümayiş etdirən quşlardır. Bu quş növü ölülərinin ətrafında toplanıb yüksək səslə oxuyurlar.
Milli.Az islaminsesi.info-ya istinadən bildirir ki, bəziləri bunun bir növ dəfn mərasimi olduğunu iddia edir, amma əslində elm adamlarının əlində ehtimallardan başqa bir sübut olmadığı üçün bu qəribə davranışlar öz sirrini qorumaqdadır.
Bu məsələni araşdırmaq üçün bir təcrübə aparılıb. Tədqiqatda daha əvvəlki araşdırmalardan aşkar edilmiş qarğaların özlərinə təhdid kimi qəbul etdiyi simaları unutmadığı dəlilindən də istifadə edilib.
Əldə edilən məlumatlara əsasən qarğalar təhdid kimi gördükləri simaları başqalarına da ötürmə qabiliyyətinə malikdirlər. Beləcə, illər keçmiş olsa belə qarğalar sürü halında həmin simalı şəxsə qarşı qarıldamağa başlayırlar.
Təcrübə zamanı qarğaların qəzəbini çəkməmək məqsədilə bir şəxsə həqiqətə oxşar bir maska taxılır. Vaşinqton Universitetindən Kaeli Sviftin qarğalara bir qədər öncə yemək verdiyi bölgəyə maskalı şəxs göndərir. Burada Svift, qarğalara yemək verərkən, maskalı şəxs də 30 dəqiqə ərzində əlində ölü qarğa tutaraq Sviftə yaxınlaşır. Sviftin dediyinə görə, əlində ölü qarğa tutan maskalı şəxsin gəlişi ilə quşlar onlara verilənləri yeməklərdən tamamilə çəkinirlər. Bundan sonra qarğalar sürü halında toplanıb özlərinə təhlükə hesab etdikləri şeylərə qarşı yüksək səslə qarıldayaraq, hücum etməyə başlayırlar.
Tədqiqatçılara görə, bu davranışın birdən çox məqsədi olar bilər: təhlükəyə qarşı əks reaksiya, ağalıq nümayişi , təhlükəli şəxs, ya da ərazi ilə bağlı kütləvi təlimlər.
Maskalı şəxs, ertəsi gün əlində ölü qarğa olmadan həmin əraziyə gələndə qarğalar yenə yeməklərə yaxınlaşmır.
Bu nəticələr qarğaların