12 Ağustos 2017 Cumartesi

Elektrodinamikanın inkişafı, “Dirak monopolu” nədir?

       Elektrodinamikanın inkşafı “enerjinin elektromaqnit sahəsi ilə ötürülməsi” teoremi ilə sıx bağlıdır. 1884-cü ildə bir-birindən xəbərsiz olan 2 ingilis fiziki - Poytinq və Xevisayd bu teoremi isbat etməklə, elektrodinamikanın inkişafına təkam vermişlər. Bildiyimiz kimi, bu teoremə əsasən, elektromaqnit sahəsinin enerji sıxlığının vektoru aşağıdakı tənliklə ifadə olunur: 

        1874-cü ildə rus fiziki Nikolay Alekseeviş Umov (1846-1915) tərəfindən də enerji sıxlığı vektoru üçün ifadə verilməsinə baxmayaraq, o bunu elektromaqnit sahəsinə tədbiq etməmişdi. Ona görə də bu vektor fizika tatixinə

Elektronun kəşfi

        Elektromaqnetizmin inkişaf etməsinə baxmayaraq, o dövrdə elektrik cərəyanı axan
zaman hərəkət edən substansiyanın (yəni cərəyanın yaranmasına səbəb olan hissəciklərin) fiziki təbiəti elm aləminə aydın deyildi. Bunun cavabı, yalnız Faradey tərəfindən 1833-cü ildə elektroliz qanunları kəşf edildikdən sonra, verildi.                 

        Apardığı təcrübələr nəticəsində Faradey məhlulda molekulun dissosiasiyasını (yəni parçalanmasını) müşahidə edir və bu hadisəni izah etmək üçün (yəni parçalanma zamanı yaranan “yüklü” zərrəcikləri təsvir etmək üçün), o elmə “ion” (hərfi tərcümədə “səyyah”, “yolçu”, “qərib” mənasını verir) terminini gətirir. Faradey dissosiasiya hadisəsi zamanı aşağıdakı qanunauyğunluğu görür:

Pozitronun kəşfi

        Hələ 1931-ci ildə ingilis alimi Pol Dirak nəzəri olaraq təbiətdə kütləsi elektronun kütləsinə, yükü müsbət və elektronun yükünə bərabər olan bir zərrəciyin mövcud olduğunu söyləmişdi. Bu zərrəcik pozitron adlandırıldı və 1932-ci ildə C.Anderson təcrübi yolla kosmik şüaların tərkibini maqnit sahəsinə qoyulmuş Vilson kamerasının köməyi ilə tədqiq edərkən pozitronu-elektronun əksini (antizərrəciyini) kəşf etdi. Zərrəciyin buraxdığı üçün meyletmə istiqamətinə görə onun yükünün işarəsi təyin olundu. İzin əyrilik radiusuna və zərrəciyin enerjisinə görə onun yükünün kütləsinə
nisbəti təyin olunmuşdu. Bu nisbətin mütləq qiyməti elektron üçün həmin nisbətin qiyməti üzərinə düşmüşdür. Eyni zamanda Dirak söyləmişdir ki, pozitron ilə elektron qarşılaşdıqda böyük enerjili fotonlor doğurmaqla hər ikisi məhv olacaq- antihilyasiya edəcək. Bunun əksi olan proses-elektron-pozitron cütünün yaranması prosesi də gedə bilər. Pozitron e+ yaxud β+ ilə işarə olunur, onun spini ħ/2-dir və o leptonlar qrupuna daxildir (burada ħ=h/2π, h-Plank sabitidir), maqnit momenti μ=(1,001162±0,000004)•eħ/2mec burada (e, me- elektronun yükü və kütləsi, c-işıq sürətidir). Pozitron digər zərrəciklərlə yalnız elektromaqnit və zəif qarışlıqlı təsirdə ola bilir. Hazırda

Rentgen şüaları

        Rentgen şüalarıVilhelm Rentgen tərəfindən kəşf edilmiş (1895) və X-şüaları (İks şualarıadlandırılmışdır. Elektromaqnit dalğalarının şkalasında spektrin qamma şüalanma ilə ultrabənövşəyi şüalanma arasındakı dalğalar diapazonunda yerləşir. Dalğa uzunluğu  olan Retgen şüaları şərti olaraq sərt Retgen şüaları,  olan Retgen şüaları yumşaq adlanır. Rentgen borusu, radioaktiv izotoplar rentgen şüalarının mənbəyidir. Radioaktiv izotoplardan alınan rentgen şüalarının intensivliyi retgen borusu vasitəsi alınan rentgen şüalarının intensivliyindən dəfələrlə az olur. Günəş və digər kosmik obyektlər Rentgen şüalarının təbii mənbələridir. Rentgen şüalarının spektri onların yaranma mənbəyindən asılı olaraq kəsilməz və xətti ola bilər. Kəsilməz spektr elektronların hədəf atomları ilə toqquşması nəticəsində yaranır. Xətti spektr hədəf atomlarının ionlaşdırılması nəticəsində alına bilər. Rentgen şüaları gözlə görünmür. Onları yalnız göstərdikləri təsirə görə müəyyən etmək olar. Rentgen şüaları metallardan, qeyri-metaldan, üzvi maddələrdən keçə bilir. Bu səbəbdən rentgen şüaları tibbdə, texnikada istifadə olunur. Rentgen şüaları atomun, molekulun, kristalların qurluşunu öyrənməyə imkan verir.

Dünyaya mühüm təsiri olan ixtiralar

          Amerikanın yeni materialları öyrənən «AIMMPE» İnstitutunun ekspertləri bu qənaətdədirlər ki, Mendeleyev cədvəli materialların təkamülü tarixində bəşəriyyət üçün ən vacib ixtiradır. İtaliyanın «La Repubblica» qəzetinin verdiyi xəbərə görə, Dmitri Mendeleyevin kəşf etdiyi elementlərin dövri təsnifatına «AIMMPE»yə daxil olan səkkiz ölkədən 4235 nümayəndə səs verib.
          Bəşəriyyət üçün vacibliyinə görə, ikinci yerdə ekspertlər dəmirin əridilməsini göstəriblər. İlk dəfə bunu eramızdan təxminən 3550 il əvvəl misirlilər kəşf ediblər.
          Üçüncü yerdə 1948-ci ildə tranzistorların kəşfi gəlir: ixtira əvvəlcə, elektron avadanlıqlar, mikroçiplərin hazırlanması, sonra isə kompyuter texnologiyaları üçün böyük əhəmiyyət kəsb edib.
          Dördüncü yerdə

Onlar harada, nə vaxt ixtira olunub? - SİYAHI

        Həyatımızın hər anında çoxlu sayda və müxtəlif əşyalardan istifadə edirik, lakin onların harada ixtira edildiyi barədə, bəlkə də düşünmürük. 

  Bəzi əşyaların ixtira edildiyi, bəlkə də, sizə qəribə gələcək ölkələri təqdim edir.

1. "World Wide Web" (Böyük Britaniya, Belçika, İsveçrə)
İnternet ABŞ hökuməti tərəfindən 1960-cı illərdə həyata keçirilən araşdırmanın nəticəsi olsa da, (ARPA kompüter şəbəkəsi onlar tərəfindən ixtira edilib), ümumdünya kompyüter şəbəkəsi və ya "World Wide Web" (hazırda istifadə etdiyiniz), faktiki olaraq, CERN Nüvə araşdırmaları üzrə Avropa təşkilatından olan ingiltərəli və belçikalı alimlər tərəfindən ixtira edilib.

Avtomobilin yaranma tarixi

        Avtomobil latın və yunan sözlərindən ibarət olub, özü yeriyən deməkdir.
        Avtomobil barədə ilk fikir XV əsrdə yaşamış Leonardo da Vinçi və XVII yüzilliyin dahisi İsaak Nyuton tərəfindən irəli sürülmüşdür.
        İki böyük alimin bu sahədə davamçısı sayılan fransız Nikolas Cozef 1769-cu
ildə buxarla işləyən ilk avtomobil icad etmişdir Bu icaddan bəhrələnən Amadey Bolle 1875-ci ildə həmin sistemlə işləyən avtomobillə Parislə Le-Manş arasındakı məsafəni 18 saata qət etdi. Bu texnika aləmində böyük sensasiya idi. Və bu da dünya alimlərinin diqqətini avtomobil sənayesinə yönəltdi. Hələ 1859-ci ildə fransalı mühəndis Etyen Le Nor avtomobillər üçün nəzərdə tutulmuş yeni tipli mühərrik hazırlamışdı və bu hadisədən sonra, onun alman həmkarı Klerk Nikolas həmin mühərriki təkmilləşdirərək (1876), prinsipcə onu bugünkü formaya saldı. 
avtomobilin ixtira olunma tarixi                
        Avtomobillər artıq dünyanın aparıcı qüvvələrinin diqqət mərkəzinə çevrilir və gündən-günə təkmilləşdirilirdi. 1886-cı ildə