14 Aralık 2018 Cuma

Yapon alimləri ilkə imza atdılar - Parkinson fərqli üsullarla müalicə ediləcək

loading...
Yapon tədqiqatçılar qrupu Parkinson xəstəliyinin müalicəsinin tapılması istiqamətində mühüm uğura nail olduqlarını elan ediblər.

Eurasia Diary xəbər verir ki, qrup üzvləri ilk dəfə iPS hüceyrələrini uğurla xəstənin beyninə yerləşdirə biliblər.

Qrupun rəhbəri Kioto Universitetinin professoru Ryosuke Takahaşi deyib: “Biz xəstənin beyninə ilk transplantasiyanı uğurla həyata keçirdik. O, indi özünü yaxşı hiss edir”.

Universitet əməkdaşlarının bildirdiyinə görə, onlar ötən ay misli görünməmiş əməliyyat ediblər. Bu əməliyyat zamanı 2,4 milyon iPS hüceyrəsi yaşı 50-dən yuxarı olan xəstənin beyninə yerləşdirilib.

Əməliyyatın məqsədi Parkinson xəstəliyinin əsəb hüceyrələrinə mənfi təsirinin qarşısını kəsməkdir.

Tədqiqatçılar qrupu uzaq gələcəkdə bu müalicə üsulunu Yaponiya tibbi sığorta sistemi çərçivəsində həyata keçirmək niyyətindədirlər

Çinli alimlərin hamını heyrətləndirən kəşfi - Maye robot

loading...
Çin və Avstraliya alimlər qrupu dar yerlərdə hərəkət edən və formasını dəyişən maye robot yaradıb.

İxtiralar.com vesti.ru saytına istinadən bildirir ki, videoda ilk eksperimental modeli əks olunan maye robot litium batareya ilə işləyir və ovuca yerləşir. İxtira plastik təkər və maye qallium akkumulyatordan ibarətdir. Robotun təkəri maye ağırlıq mərkəzini dəyişən zaman fırlanmağa başlayır. Gərginlik isə quraşdırılmış batareya vasitəsilə ona ötürülür.

Alimlərin sözlərinə görə, miniatür robotlar orqanizm daxilində xərçəng şişlərini aşkarlaya və müalicə edə, eləcə də onlara dərmanları çatdıra bilirlər.

Tədqiqatçılar ümid edirlər ki, gələcəkdə bu kimi robotlar insanları uçqunlar altından xilas edə biləcəklər. Çünki qurğuların maye konstruksiyası onlara əlçatmaz yerlərə daxil olmağa imkan verir.

Maye robot prototipinin əsasını təşkil edən qallium elektron sxem və yarımkeçiricilərdə istifadə edilən yumşaq gümüşü materialdır.

Azərbaycanlı yeniyetmənin ixtirası BMT-nin diqqət mərkəzindədir

loading...

Yol kənarlarında quraşdırılan elektrik dirəkləri tezliklə havanı təmizləmək funksiyasını yerinə yetirəcək. Belə ki, akademik Zərifə Əliyeva adına liseyin 10-cu sinif şagirdi Arif Qəhrəmanlının yeni ekoloji ixtirası bu fikri söyləməyə əsas verir.

İxtiralar.com xəbər verir ki, on beş yaşlı yeniyetmə yol kənarlarındakı işıq dirəklərinin içərisinə yerləşdiriləcək xüsusi filtrasiya sistemi vasitəsilə atmosferi zərərli maddələr, zəhərli qazlar və toz hissəciklərindən təmizləməyin mümkün olduğunu deyib. Bu da ekologiya və ətraf mühitə böyük fayda verəcək.

Gənc ixtiraçının bu kəşfi BMT-nin də diqqət mərkəzindədir. Hazırda A.Qəhrəmanlı hava təmizləyən dirək üzərində son təkmilləşdirmə işlərini aparır.

Tezliklə ixtirasına patent alacaq gənc qəhrəman elmi axtarışlarını davam etdirməyi düşünür.

Nobeli bir addımlıqda itirən, sağlığında dünyanın 12-ci dahisi seçilən azərbaycanlı alim - KİMDİR?

loading...
Çox təəssüf ki, “dünya qaz lazerinin atası” hesab olunan bu azərbaycanlı dahi öz vətənində o qədər də tanıdılmayıb. Ölkəmizdə kifayət qədər adı çəkilən Lütfi Zadə ilə müqayisədə bu alim təbliğatda çox geri qalır.

Baxmayaraq ki, onların ikisi də azərbaycanlıdır və onların hər ikisi ABŞ-da elmin sirlərini insanlara öyrədir. Hər ikisi elm tarixidə etdiyi ixtiralarla bəşəriyyətə qiyməti ölçülə bilməyəcək töhfələr veriblər. Amma təəssüflər olsun ki, haqqında danışacağımız dahinin adı bizdə nə orta məktəb dərsliklərinə, nə də ali məktəb dərsliklərinə salınıb. Buna baxmayaraq onun adı elm tarixinin adına çoxdan yazılıb.

İxtiralar.comun AzEdu.az-a istinadən verdiyi xəbərə görə, bu yazıda elm xadimlərini xatırlatma prinsipinə sadiq qalaraq bu dəfə sizə dünya elmində “qaz lazerinin atası” hesab olunan, 1964-cü ildə Nobelin bir addımlığında olsa da, onu ala bilməyən əslən azərbaycanlı alim Əli Cavandan bəhs ediləcək.

Dünyanın 12-ci dahisi olub

“Qaz lazerinin atası” Əli Cavan 1926-cı il dekabrın 27-də anadan оlub. Əli Cavan dünyaya gələndən bir qədər əvvəl onun valideynləri Təbrizdən Tehrana köçürlər. Əli Cavan 1948-ci ildə Tehran Universitetini bitirdikdən sоnra ABŞ-a köçərək Kоlumbiya Universitetində təhsilini davam etdirir. 1958-ci ildə оnu məşhur “Bel-Telefоn” şirkətində laboratоriyaya rəhbərlik etmək üçün dəvət edirlər. Burada о, qaz lazerinin yaradılması imkanını nəzəri cəhətdən əsaslandırır və öz ideyasını həyata keçirməyə başlayır.

“Müasirliyin 100 dahisi” siyahısında 12-ci hesab edilən Əli Cavan bu gün peyk rabitəsindən tutmuş təbabətədək hər bir sahədə tətbiq olunan qaz lazerinin yaradıcısıdır. Rabitə, materialların emalı, informasiyanın ötürülməsi və saxlanılması, tibb və digər sahələrdə istifadə edilən hər bir texniki qurğu alimin kvant elektronikası sahəsindəki kəşfi əsasında işləyir. Əli Cavanı “Şərqin Eynşteyni”, “lazerin atası” adlandırırlar. O, dünya elminə verdiyi töhfələrinə görə “Albert Einstein World Medal of Science” beynəlxalq mükafatına layiq görülüb.

Əli Cavan uzun müddət Qərb alimlərinin kəşf etmək istədiyi bir ixtiraya imza atıb.

Bu icad korluğun qarşısını alacaq - Elmi inqilab

loading...
Yaşla bağlı makula degenerasiyası yaşlı insanlarda korluğun yaranmasının əsas səbəblərindən biridir. Bu, 90 faiz halda görmənin demək olar ki, tamamilə itirilməsi ilə başa çatır. ABŞ alimləri tərəfindən hazırlanmış eksperimental göz implantatı bu problemin qarşısının alınacağına ümid etməyə əsas verir.

İxtiralar.com AzEdu.az-a istinadən xəbər verir ki, 12 il əvvəl bu xəstəliyin inkişafını ləngidən “Lucentis” preparatı hazırlanıb. Lakin onun tətbiqi ilə bağlı müəyyən problem mövcud idi: “Lucentis” inyeksiya yolu ilə birbaşa gözə daxil edilirdi ki, bunun üçün də pasiyentlər hər 6-8-ci həftədə oftalmoloq yanına getməli idilər. Effektivlik isə, təxminən,50 faiz təşkil edirdi.Bunu nəzərə alaraq, “Genentech” (San-Fransisko) biotexnologiya şirkəti preparatın gözə xüsusi port vasitəsilə daxil edilməsi sistemini hazırladı. O, düyü dənəsindən azacıq böyük olan qurğu ilə birləşdirilib. Qurğu gözə qalıcı olaraq, implantasiya olunur və ona birləşdirilmiş rezervuardan preparatı gözə tədricən daxil edir. Rezervuarın doldurulması gözün səthində kiçik nöqtə şəklində görülən həmin xüsusi port vasitəsilə həyata keçirilir.

İmplantatın effektivliyi 220 pasiyentin iştirak etdiyi tədqiqat zamanı sınaqdan keçirilib. Həkimlər təsdiq ediblər ki, yeni üsul ənənəvi inyeksiyadan daha effektiv olub. Eyni zamanda pasiyentlər oftalmoloqun yanına preparat ehtiyatının doldurulması üçün 15 ayda 1 dəfə gediblər.

 Ümumiyyətlə, bəzi əlavə təsirlərə baxmayaraq, sistem tamamilə təhlükəsiz olduğunu sübut edib. Onun 2-3 il ərzində hər kəs üçün əlçatan olması planlaşdırılır.

Qorbaçovu ayağa qalxmağa məcbur edən azərbaycanlı alim - KİMDİR?

loading...
        Qarakənd faciəsindən 27 il ötdü. Vertolyotun partladılması nəticəsində dünyasını dəyişənlərdən biri də o zaman dövlət katibi vəzifəsində çalışan alim Tofiq İsmayılov idi. İctimai-siyasi arenada öz qətiyyəti ilə seçilən alim həm də elm sahəsinə böyük işlər görüb.


O, 1985-ci ildə Kosmik Tədqiqatları Elm İstehsalat Birliyini təsis edib və baş direktoru olub. Lakin SSRİ məkanında o daha çox bir epizoda görə tanınıb. Belə ki, 1990-cı ilin 20 yanvar hadisələrindən sonra SSRİ  Xalq Deputatlarının qurultayında T. İsmayılov tribunaya qalxaraq 20  yanvarda Bakıda baş vermiş qanlı cinayətin baiskarlarını lənətlədi və hamıya bu qırğında həlak olmuş günahsız insanların xatirəsini yad etmək üçün ayağa qalxmağı təklif etdi. Bütün deputatların, qurultayın Rəyasət Heyətinin ayağa qalxdığını görən Qorbaçov ayağa qalxmağa, günahsız şəhidlərin ruhunu yad etməyə məcbur oldu.

Alimin başı kəsiləndən sonra etdiyi elmi kəşf - Ən qeyri-adi ixtira

loading...
Fransız kimyaçısı Antuan Lavuazye  1743-cü ildə anadan olub. O, 1774-cü ildə havanın tərkibini eksperimental yolla sübut etmiş və flogiston nəzəriyyəsinin yalan olduğunu əsaslandırıb.

Eurasia Diary xəbər verir ki, dünya elm tarixində bəlkə də ən qeyri-adi elmi tapıntı məhz ona məxsusdur. Elmə fanatik şəkildə bağlı olan alim edam cəzasına məruz qalır. Amma o dövrün ən kəskin edam aləti olan gilyotin belə onu bu sevdasından  daşındıra bilmir. Alim ölümə gedərkən belə, hətta ölümündən  sonra da elm üçün nəsə etmiş olur.

Kimyaçı 51 yaşındaykən, məhkəmə onun gilyotinlə öldürülməsinə qərar verir. Boynunun vurulmasını gözləyərkən belə kitab oxuyan kimyaçı cəllad onu apardıqda harda qaldığını unutmamaq üçün kitabın arasına əlfəcin qoyur.

Lavuazye, ölümə gedərkən Riyaziyyatçı dostu Laqranjı yanına çağırır və deyir:

“Başım səbətə düşdükdə gözlərimə bax. Əgər iki dəfə göz qırpsam, insanın başı kəsildikdən sonra bir müddət daha beyni düşünməyə davam edir deməkdir."
Və beləliklə, başı kəsilib səbətə düşdükdə gülərək iki dəfə göz qırpır.
Riyaziyyatçı Laqranj deyir:

— Lavuazyenin son saniyəsinədək isbat arayışı, elmin yüz illər boyu davam edəcək məşəlidir.

(Moderator.az)

Geofiziklər - Antarktidanın buz qatlarının altında “ölü” qitələr var

loading...
Antarktidanın şərq hissəsi qalın buzlarla örtülüdür. Bəzi alimlər iddia edirlər ki, nəhəng buz qatının altında “donmuş tektonik blok” yerləşir ki, bu kütlə geoloji baxımdan digər qitələrlə həmcins olması ilə fərqlənir. Lakin kosmik peyk vasitəsilə əldə edilən məlumata görə, Şərqi Antarktidanın həqiqətən qitələrin qalıqları üçün bir “qəbiristanlıq” olduğu qənaəti yaranıb. Alimlər planetin ən cənub qitəsinin 3D formatında tektonik xəritəsini tərtib ediblər və məlum olub ki, buz qatlarının altında qədim superqitənin qalıqları var.

Eurasia Diary xəbər verir ki, Almaniyanın Kil Universitetinin geofiziki Yorq Ebbinin rəhbərlik etdiyi tədqiqat qrupunun gəldiyi qənaət qravitasiya sahəsinin öyrənilməsi və Okean Dövriyyəsi Tədqiqatçısı (“GOCE”) stasionar peykinin məlumatlarına əsaslanır. Bu stasionar peyk yerin dərin qatlarında cazibə qüvvəsi sahəsini ölçməyə imkan verir.
İngiltərənin Nortumbriya Universitetində Antarktidanın buz təbəqələrini araşdıran alim Keyt Vinter bildirib ki, “GOCE”nin peyk məlumatları sayəsində superqitənin ayrı-ayrı kiçik detallarını birləşdirmək mümkün olub. Onun sözlərinə görə, Şərqi Antarktida ən azı geoloji baxımdan üç nəhəng kraton (yunancadan tərcümədə “güc” deməkdir) əyalətin olduğu labirintdir. Buz qatlarının altındakı qitələrin möhkəm qaya nüvələri Yer qabığının tektonik hərəkətlərini yüzlərlə milyon illər ərzində dağıdan geoloji amillərdir. Kratonlardan birinin forması Avstraliyanın bir hissəsi ilə eynidir, digərləri isə Hindistanın bir hissəsini xatırladır. Üçüncü kraton dəniz adalarının birləşmiş hissələrinin bənzəridir.
Tədqiqata dair hesabatın müəlliflərindən biri olan Britaniya Antarktida Tədqiqatları İnstitutunun aparıcı geofiziki Fausto Ferraçiolinin fikrincə, “bu əyalətlərin Yer kürəsi tarixinin hansı mərhələsində və necə birləşdiyi, bunun nəticəsində Şərqi Antarktidanın formalaşması barədə çoxlu müzakirələr aparılır”. Onun sözlərinə görə, bu parçalar 1 milyard il əvvəl - “Rodinia” adlı superqitənin yarandığı və ya onun cəmi 500 milyon il əvvəl “Qondvana” superqitəsi ilə birləşdiyi dövrdə bir araya gələ bilərlər. “Hər halda, Antarktida buzlaqlarının altında tapılan nəhəng kütlə 160 milyon il əvvəl “Qondvana”nın parçalanmasının nəticəsidir”, - deyə alim vurğulayıb.
Keyt Vinter buna əlavə olaraq bildirib ki, bu kəşfə rəğmən Şərqi Antarktidanın geoloji tərkibini dəqiq müəyyən etmək üçün uzunmüddətli tədqiqatlar aparılmalıdır. Məsələn, “GOCE”nin xəritəsinə əsasən, süxurlardan nümunələr götürmək məqsədilə, qazma işləri üçün ideal yer tapmaq və qitənin mərkəzində dərin qazma işlərinə başlamaq olar.
Alim vurğulayıb ki, qlobal istiləşmə dövründə dünyada ən nəhəng buz təbəqəsinin altında nələrin gizləndiyini öyrənmək böyük əhəmiyyət kəsb edir.
AzEdu.az

ABŞ tank gücünə bərabər avtomat yaratdı - İnanılmaz ixtira

loading...
Amerika ordusu tankın atış gücünə malik olan avtomatlarla silahlanacaq.

Eurasia Diary xəbər verir ki, 2022-ci ildən etibarən ABŞ ordusunun arsenalına tank gücündə atəş açmaq imkanına sahib NGSAR markalı tüfəng daxil olacaq.

Məlumata görə, 6,8 millimetrlik tüfəng istənilən hava şəraitində və hər cür ərazidə istifadə oluna bilər. ABŞ ordusunun arsenalındakı M16 və M249 modelli silahlar məhz NGSAR modellə əvəz olunacaq.

ABŞ ordusunun Baş Qərargah rəisi, general Mark Milley deyib ki, hədəfi təsbit etmək sisteminə malik NGSAR indiyə qədərki silahların ən keyfiyyətlisi olmağa imkan verib.

13 Aralık 2018 Perşembe

İntibah dövrünün alimləri

loading...
        Ərəb xilafətinin dağılması ilə Azərbaycanda müstqil dövlətlər meydana gəldi. Şirvanşahlar, Sacilər, Səlarilər, Rəvvadilər, Şəddadilər və XII əsrdə meydan gəlmiş Eldənizlər (Atabəylər) dövləti intibah dövrünün Azərbaycan dövlətləridir. Hökmdarların elmi himayə etməsi nəticəsində bu dövürdə bir sıra dahi Azərbaycan alimləri yetişmişdir. Azərbaycan alimləri müxtəlif elm sahələri, o cümlədən, təbabət, fəlsəfə, astronomiya, tarix və coğrafiyanın inkişafında dünya elminin önündə gedirdi. Onlardan biri Böyük Mərkəzi Asiyaləlı alim İbn Sinanın tələbəsi olmuş Azərbaycan filosofu Bəhmənyar ibn Mərzban idi. Onun əsərləri bir çox Şərq və Qərb dillərinə tərcümə edilmiş, dünya fəlsəfi fikrinin inkişafında böyük rol oynamışdır. Bağdadda Nizamiyyə mədrəsəsində 40 ildən çox dərs demişdir. Fəlsəfə, dil, ədəbiyyat, məntiq elmləri sahəsində qiymətli əsərlər yaratmış alim Xətib Təbrizi islam dünyasında ədəbiyyatşünaslıq və dilçilik sahəsində ensiklopedik biliyə malik olmuşdur. İntibah dövrünün ən məhşur astronomu XII əsrdə yaşamış Fazil Fəriddin Şirvani olmuşdur. O, bütün ömrü boyu səma cismlərinin öyrənilməsi ilə məşğul olmuş, astronomiyaya dair bir sıra qiymətli cədvəllər hazırlamışdır. Buğdadın Nizamiyyə mədrəsəsində təhsil almış, Nişapur, Həmədan, Mərv şəhərlərində müxtəlif  elmi-ədəbi məktəblərində elmlə tanış olmuşdur. Gəncədə doğulmuş alim Ömər Gəncəvi dilçilik sahəsində qiymətli axtarışlar aparmışdır.
        XII filosof –alimi Eynəlqzzat Miyanəçi fəlsəfə elmi sahəsində nadir əsərlər yaratmışdır.

ARXİMED

loading...
Qədim Yunan ixtiraçısı və riyaziyyatçı Arximed (e.ə.287-212) Evkliddın sonra həndəsə elminin inkişafında çox böyük rol oynamışdır. Arximedin ixtiraları hələ onun sağlığında hərb işində istifadə edilmiş, yaşadığı Sirakuz şəhərinin müdafiəsində böyük rol oynamışdır.

EVRİKA!

Qədim Sirakuz şəhərinin hakimi Hieron Arximedin uzaq qohumu idi. Ədalətli Hieron Arximedlə söhbət etməyi çox xoşlayırdı.O hər bir işdə böyük alimdən məsləhət alırdı.

Bir gün Hieron mahir bir zərgəri yanına çağırıb ona qızıl külçəsi verdi və bu qızıldan tac düzəltməyi əmr etdi.

Bir müddətdən sonra zərgər düzəltdiyi tacla qalib çıxdı. Tac, doğrudan da, çox gözəl idi.Sirakuz hakimi zərgəri işindən çox razı qaldı,ona ənam verib yola saldı. Lakin xəbərçilər Hierona çatdırdılar ki,zərgər qızılın bir hissəsini oğurlayıb,onun yerinə gümüş qatıb. Hieron əmr etdi ki, tacı tərəzidə çəksinlər. Tacın çəkisi hökmdarın zərgərə verdiyi qızılın çəkisinə bərabər idi. Lakin Hieronun məsləhətçiləri dedilər ki, bu hələ tacın təmiz qızıldan olduğunu sübut etmir.

Hieron Arximdi yanına çağırdı.Ona əhvalatı danışdı və bu məsələnin həllini tapmadıqda məsləhət istədi. Arximed hökmdarlardan bir gün möhlət aldı.

Bütün günü fikirli-fikirli şəhəri gəzib-dolaşan Arximedin ağlına heç nə gəlmədi. Axşam o, hamama gedib vanna qəbul etmək istədi. Vanna azına kimi su ilə dolu idi. Arximed vannaya girən kimi suyun bir hissəsi daşıb yerə tökldü. Tökülən suya baxa-baxa Arximed fikirləşdi ki, görəsən özü ağırlıqda  bir daşı vannaya salsaydı, nə qədər su tökülərdi. Elə bu yerdə tac məsələsi onun yadına düşdü.Arxmed “Evrika!” (yunanca” Tapdım”) deyə el qışqırdı ki, hamadakılar dedilər, görəsən bu adam vannada nə tapıb. Alim vannadan sıçrayıb tez-tələsik əynini geyindi və kəşfini təcrübədən keçirmək üçün evinə qaçdı.

Ertəsi gün Arximed Hieronun yanına gəlib məsələnin həllinin tapdığını ona söylədi.

Arximedin tələbi ilə tacı və həmi ağırlıqda qızıl külçəni gətirdilər. Arximedin bir qabı ağzına kimi su ilə doldurub tacı oraya saldı. Boşqabın qırağından daşıb axan suyu o, başqa bir qaba tökdü. Sonra eyni ağırlıqda olan təmiz qızılı ağzına kimi su ilə dolu qaba saldı. Yenə də tökülən suyu bir qaba yığdı. Hamı gördü ki, birinci qabdan tökülən su ikincisindən daha çoxdur.

Arximed üzünü Hierona tutub dedi:

Ermənilər Nobel mükafatını Yusif Məmmədəliyevin əlindən necə aldılar?

loading...
        AMEA-nın ikinci prezidenti, bir çox elmi ilklərə imza atmış Yusif Məmmədəliyev 1905-ci ildə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunda anadan olub. 1945-ci ildə Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyasının akademiki seçilən alim müharibə zamanı kimya sənayesi sahəsində etdiyi kəşflərinə görə, birbaşa elmlər doktoru, professor adını almış nadir şəxslərdəndir. II Dünya Müharibəsi zamanı düşmən qırıcılarını məhv edən təcrübəli təyyarəçi zabitlərlə bərabər bu uğuru 3 kimyaçının ayağına yazırdılar ki, onlardan biri də həmyerlimiz idi.

Yusif Məmmədəliyev 1945-ci ildə Azərbaycan SSR EA-nı yaradanlardan biri olub. İlk prezidentin Mirəsədulla Mirqasımov olmasına baxmayaraq, Azərbaycanda Elmlər Akademiyasının yaradılması Y.Məmmədəliyevin adı ilə bağlıdır. Belə ki, o zaman Azərbaycanda Elmlər Akademiyasını yaratmaq üçün buradakı elm xadimlərinin siyahısı tərtib olunub onların səmərəliliyi yoxlanılmalı idi. O zaman SSRİ Elmlər Akademiyasının prezidenti maraqlı bir fikir deyir: “Əgər Azərbaycanda heç bir alim olmasa belə, biz tək Yusif Məmmədəliyevə görə bu akademiyanı yaratmağa borcluyuq”. 

Respublikada elmin inkişafının bütöv bir dövrü bu alimin  adı ilə bağlıdır. 1945-ci ildə o, Azərbaycan SSR EA-nın akademiki, Rəyasət Heyətinin üzvü və EA Neft İnstitutunun direktoru seçilib. M.Mirqasımov, M.Topçubaşov, Səməd Vurğun, Şirokoqorov, Yesman, Mikayıl Hüseynov, Mirzə İbrahimovla  bərabər akademiyanın təsisçisi və Azərbaycanın ilk akademiki olan 15 tanınmış şəxsdən biri idi. 1951-54 -cü illərdə Azerbaycan SSR EA Fizika, Kimya və Neft bölməsinin akademik-katibi, 1954-58-ci illərdə S.M.Kirov adına ADU-nun rektoru kimi fəaliyyət göstərib.

Məmmədəliyev İLKLƏRİ

YUSİF MƏMMƏDƏLİYEV

loading...
        1942-ci il dekabr ayının 31-i idi. Həmin gün hamı 37 yaşı tamam olmuş gənc alim Yusif Məmmədəliyevi təbrik edirdi. Təkcə doğum günü münasibəti ilə deyil, eyni zamanda yeni kəşfinə görə. O, aviasiya üçün yeni, yüksək keyfiyyətli yanacaq icad etmişdi. Məhz bunun sayəsində II Dünya müharibəsi zamanı faşistlərlə gedən döyüşlərdə sovet qırıcı təyyarələri havada üstünlüyü ələ keçirmişdi. Bununla əlaqədar o dövrün qəzetləri yazırdı: 
"Sovet aviasiyasının məşhur qəhrəmanlarından, igid qırıcı-təyyarəçilərdən soruşun, havada ağalıq etməkdə sizə kim kömək etdi? Bir ağızdan deyəcəklər: Yakovlev, Mikulin və Məmmədəliyev – onlar bir iş gördülər: sovet təyyarəçilərinə hamıdan yüksəkdə, hamıdan uzağa uçmağa kömək etdilər”. 
Gənc alimin elmi kəşfi yüksək qiymətləndirildi. O, Ali Baş Komandan Stalinin təşəkkürü ilə mükafatlandırıldı, Lenin ordeni ilə təltif olundu. O dövrdə bu, SSRİ-də ən yüksək mükafat idi. Yusif Məmmədəliyev kimya elmləri doktoru alimlik dərəcəsi və professor elmi adı aldı. 
12 il sonra, yəni 1954-cü il noyabr ayının 19-da Yusif Məmmədəliyev digər böyük ixtirası ilə dünya elminə yeni töhfə verdi. Belə ki, onun icad etdiyi bərk raket yanacağının köməyi ilə sovet kosmik raketləri atmosferi yarıb orbitə çıxa bildi və dünyada ilk dəfə olaraq 1957-ci il oktyabr ayının 27-də məhz sovet süni peyki çəkisizlik şəraitinə qalxdı. 
Bütün bu yüksək nailiyyətləri nəzərə alaraq keçmiş SSRİ-nin elmi dairələri Yusif Məmmədəliyevin Nobel mükafatına namizədliyini irəli sürdülər. Həmin məsələ 1957-ci il dekabrın 29-da Moskvada dövlət səviyyəsində keçirilən iclasda müzakirəyə çıxarıldı. İclas iştirakçıları Yusif Məmmədəliyevin kəşfi ilə bağlı sənədlərin Nobel Komitəsinə təqdim olunması haqqında razılığa gəldilər. Elə bu zaman qəfildən