20 Eylül 2019 Cuma

Astronomlar ən ağır neytron ulduzu müəyyən ediblər

loading...
         Ağ cırtdan ulduzun ətrafında fırlanan “J0740+6620” obyekti ən ağır neytron ulduz hesab olunub. Astronomlar bildiriblər ki, onun çəkisi Günəşdən 2,17 dəfə ağırdır. Alimlər hesab edirlər ki, yeni kəşf bu ağırlıqda neytron ulduzların qara dəliyə çevrilməsi nəzəriyyəsini alt-üst edib.
        AZƏRTAC “Nature Astronomy” jurnalına istinadla xəbər verir ki, “J0740+6620” obyektinin diametri 30 kilometrə yaxın olsa da, bu neytron ulduzun çəkisi 4,32 * 1030 kiloqramdır. O, Günəşdən iki dəfə, Yer kürəsindən isə 722 dəfə ağırdır. Bu obyekt istilik-nüvə enerjisindən məhrum olan və yalnız öz daxili istilik enerjisi hesabına işıq saçan ağ cırtdan ulduzun ətrafında fırlanır. Bu ikili sistemdən Yer kürəsinə işıq isə 4600 işıq ili müddətində çatır, yəni aradakı məsafə 43,52 * 1015 kilometrdir.
Astronomlar neytron ulduzunun çəkisini “Şapiro gecikdirməsi” adlanan metodla hesablayıblar. Bu effekt ondan ibarətdir ki,

29 Ağustos 2019 Perşembe

Süni intellektin labüd hegemonluğu: Təbii dil ünsiyyət vasitəsi olmayacaq

loading...
         Sürətlə dəyişən dünyamız, modern düşüncə, intellektual bilik, nanotexnoloji yeniliklər bizi meqadəyişmələr və çevrilmələr erasına qovuşdurub.
        Artıq müasir dünya real fikir, real ideya və fəlsəfə ilə yaşayır. İnsanlar azad yaşamaq, nikbin olmaq istəyirlər. Onun ədəbiyyatı, incəsənəti, mədəniyyəti də qəm-kədərdən uzaqlaşmaq missiyasını yerinə yetirməyə çalışır.
        Dövrlə, zamanla ayaqlaşmaq istəyən yaradıcı insan realist və ayıq-sayıq, fəlsəfi düşüncə tərzi sağlam, intellektual səviyyəsi isə yüksək olmalıdır.
        Lakin cəmiyyətin böyük bir qismi bu dəyişmələrə, elmi-texniki yeniliklərə adekvat ola bilmir. Çünki dəyişikliklər elə böyük sürətlə baş verir ki, hər beşillik və onilliklər arasında texnoloji inkişaf baxımdan böyük bir "kanyon" yaranır. Bəşər övladı isə bu yeniliklərə hazır olmadıqda, bu inkişafın bir hissəsinə çevrilmədikdə böyük problemlər baş verir. Buna görə də insan düşüncə olaraq, ideya olaraq daim yenilənməli, özünü "refreş" eləməlidir.
        Dünya artıq yaratmaq bəhsində, kəşf etmək arzusunda, məntiqi, rasional düşüncənin təməlində yüksəlir.
        Süni intellekt sistemləri, nüvə fizikası, nanotexnologiyalar, biometriya, informasiya texnologiyaları, riyazi modelləşdirmə, molekulyar biologiya, gen mühəndisliyi, biotibb, o cümlədən, humanitar və ictimai elmi istiqamətlər üzrə fundamental və tətbiqi tədqiqatlar yüksək səviyyədə inkişaf dinamikası içindədir. Süni intellekt həyatımızın ayrılmaz hissəsinə çevrilib, ona hakim kəsilib.
        Texnologiya ilə dəyişən insan - post-insan yaratdığı süni intellektlə durmadan inkişaf edir. Kiber-bio-texno inqilablar dalğası insanın mexaniki qurğu ilə birləşməsi - "cyborg" yaratmaq tendensiyasını ortaya qoyub (İngilis dilində "cyberneticorganism" sözlərinin qısaldılmış formasından düzəlib. Neil Harbisson ilk rəsmi Siborqdur). Gen dəyişikliyi üzrə yeni texnologiyalar yaradılıb: CRISPR/Cas9. Yəni insan artıq DNT-sinin əsiri deyil.
        Bəs bu və ya digər meqadəyişmələr ünsiyyət vasitəsi kimi dilə necə təsir edir və edəcək?

17 Ağustos 2019 Cumartesi

Yapon alimlərinin son kəşfi - insanlar üçün quyruq!

loading...
Yapon ixtiraçıları minlərlə il əvvəl yoxa çıxmış quyruğu insanlara qaytarmağa qərar veriblər. O, əvvəlcə dizayn məktəbinin tələbələri tərəfindən yaradılsa da,  alimlər tərəfindən tamamlanıb.
AzEdu.az TED.az-a istinadən xəbər verir ki, quyruq insan embrionun inkişafının ilk və ikinci ayında mövcud olur, lakin üçüncü ayda yox olur.  

Yaradılmış konstruksiya balansı saxlamağa kömək edir, quyruq özü isə saat kəfkiri kimi fəaliyyət göstərir. Bu səbəbdən, insan bir tərəfə əyilən zaman, o, əksinə hərəkət edir. Bu da tarazlığı saxlamağa kömək edir.
Bu kəşf ağırlıqları qaldıran işçilər, yaşlı insanlar və müxtəlif xəsarətlər alan xəstələr üçün faydalı ola bilər. Üstəlik, quyruqdan video oyunlarda istifadə etmək və onun köməyi ilə duyğuları ifadə etmək mümkündür. 
Robot-quyruq konstruksiyasında dörd süni əzələdən istifadə edilir. Cihazın özü kəmər üzərində quraşdırılır və uzaqdan idarə olunur. Sıxılmış hava səkkiz istiqamətdə hərəkət etməyə kömək edir. Yapon mütəxəssisləri hesab edirlər ki, bu inkişafı protezin yeni növü hesab etmək olar.

Alimlər aspirinin yeni faydalarını müəyyənləşdirdi

loading...
Aspirinin xərçəng xəstələrinə müsbət təsiri birmənalı qarşılanmır. Rusiyada xüsusən süd vəzi xərçəngi xəstələrinə aspirin təyin olunması Avropa onkoloqları tərəfindən şübhə ilə qarşılanırdı. 


Amerika tibb universitetlərinin bir neçə tədqiqatı aspirinin xərçəngdə təsiri barədə idi.

AzEdu.az  medicina.az-a istinadən bildirir ki, artıq elmi işlərin nəticələri Canser dərgisində elan edilib.


Belə ki, öncəki tədqaiqatlar göstərmişdi ki, aspirin qəbul etmək qadınlarda süd vəzi xərçəngini azaldır, əgər artıq onkoloji xəstədirsə, sağqalmaq və müalicə effektini artırır. Alimlər dərmanın güclü iltihab əleyhinə təsirini asetilsalisil turşusunda görürdülər. 

Lakin heç də bütün xəstələrə aspirin müsbət təsir etmir, elə qadınlar var ki, əksinə aspirin şişi daha da aqressiv edib.

Alimlər hesab edir ki, dərmanın belə təsir göstərməsi genetik amillərlə bağlıdır.

Bunu sübut etmək üçün,

Amerikalı alimdən yenilik: Bu qidalar onkoloji xəstəliklərin inkişaf riskini azaldır

loading...
Tanınmış amerikalı həkim, alim, Angiogenez Assosiasiyasının yaradıcısı Vilyam Linin işləyib hazırladığı qidalanma sisteminin köməyi ilə onkoloji xəstəliklərin inkişaf riskini azaltmaq mümkündür.

AzEdu.az xəbər verir ki, Li onkologiya ilə mübarizədə ən effektli vasitə ərzaq məhsullarını hesab edir. Buraya xeyli növ meyvə, tərəvəz, daha sonra ağartı məhsullarından və tərəvəzlərdən hazırlanmış yeməklər daxildir.

Li özünün “xərçəngə qarşı pəhriz”ini “Eat to Beat Disease: The New Science of How Your Body Can Heal Itself” (“Xəstəliyə qalib gəlməkdən ötrü yeyin: sizin bədəninizin özünü necə sağaltması barədə yeni elm”) adlı kitabında təqdim edib.

Müəllif əsasən tərkibində faydalı minerallar, o cümlədən orqanizmdə mutasiya prosesini dayandıran likopinin olduğu pomidoru; həmçinin xeyli faydalı xüsusiyyətlərə malik olan turş kələmi; soyanı, giləmeyvələri və yaşıl çayı əsas tərəvəz hesab edir.

Li öz pəhrizində yoqurta və kimçiyə - Koreya ədviyyatları qatılmış, əsasən Pekin kələmindən hazırlanan Koreya yeməyinə xüsusi yer ayırıb.

Bundan başqa, Li

16 Ağustos 2019 Cuma

“Xəyalət-maneken” kosmosda radiasiyanı ölçəcək

loading...
Alimlərin hazırladıqları yeni “xəyalət-maneken” kosmosda radiasiyanı ölçəcək. AZƏRTACTASS informasiya agentliyinə istinadla xəbər verir ki, bu həssas maneken 2022-ci ildə Beynəlxalq Kosmik Stansiyaya göndəriləcək.
Rusiyanın Tibbi-Bioloji Problemlər İnstitutu kosmik uçuşların radiasiya təhlükəsizliyi şöbəsinin müdiri Vyaçeslav Şurşakov bildirib ki, hazırda orbitdə “kürəşəkilli” maneken var. O əlavə edib: “Həmin maneken 2004-cü ildən orbitdədir və bu, bur rekorddur. Dünyanın heç bir ölkəsində bu cür uzunmüddətli eksperiment aparılmayıb. “Xəyalət-manekenin” xüsusi dozimetr kanalları var, biz radiasiyanı ölçən bu cihazları Yerə qaytarırıq və onları başqaları ilə əvəz edirik”.
“Xəyalət-maneken” kosmosda olan radiasiyanın insan orqanizminə təsirini tədqiq edir. O, insan bədəninin radiasiyanı udduğu həcmdə həssas olan materialla təmin edilib. Manekenin daxilində ötürücülər və dozimetrlər quraşdırılıb. Bu cihazlar vasitəsilə kosmik radiasiyanın insan orqanizminə təsirinin təhlükəli həddini dəqiq ölçmək mümkündür.

12 Ağustos 2019 Pazartesi

ABŞ və Çin alimləri möhkəm və sürətli “robot-tarakan” hazırlayıblar

loading...
ABŞ və Çin alimləri yumşaq materialdan möhkəm və sürətlə hərəkət edən kiçik robot hazırlayıblar. AZƏRTAC Sinxua agentliyinə istinadla xəbər verir ki, bu miniatür robot tarakanın fiziki xarakteristikaları əsasında düzəldilib.
“Robot-tarakan”ı ABŞ-ın Kaliforniyadakı Berkli, Çinin Sinxua (Pekin) və Pekin Aerokosmik universitetlərinin alimləri birgə hazırlayıblar. Onun uzunluğu cəmi 1,5 santimetr, eni isə 1 santimetrdir. Çox cəld hərəkət edən bu robot saniyədə 30 santimetr məsafə qət edir. Layihənin müəlliflərindən biri Çjan Min bildirib ki, robot kağız səhifəsinə bənzəyir və yükqaldırma, yoxuşa qalxma qabiliyyətinə malikdir. Onun üzərinə 60 kiloqram çəkisi olan insan da çıxa bilər.
Bu yumşaq, eyni zamanda, bərk robotun əvvəlki sələflərindən başlıca fərqi onun hazırlanmasında istifadə olunan material və texnologiyalardır. Alimlər bildirirlər ki, çox yumşaq olan robot cəld hərəkət edə bilmir, çox bərk olduqda isə möhkəmliyini itirir. Bu parametrləri nəzərə alan tədqiqatçılar “qızıl orta”nı tapa biliblər. Belə ki, yumşaq struktura malik olan robot unikal texnologiyaların sayəsində həm möhkəm, həm də sürətli mexaniki tarakana çevrilib.
Layihənin müəllifləri qeyd ediblər ki, bu robotlardan qəza-xilasetmə işlərində, boru kəmərlərinin tikintisində, ətraf mühitin monitorinqində, klinik əməliyyatda istifadə etmək olar. Məsələn, “robot-tarakan” mühəndislərə aviasiya motorlarını sökmədən təmir etməkdə kömək edə bilər. Lakin, onların fikrincə, geniş sahələrdə istifadəsindən əvvəl robotun konstruksiyası daha da təkmilləşdirilməlidir.

2 Ağustos 2019 Cuma

Uşaqlar üçün “ağıllı” fənər hazırlanıb

loading...
“Panasonic” şirkəti uşaqlara öyrədici “ağıllı” fənərini təqdim edib. Uşaq qurğunu onu maraqlandıran predmetə yönəldərək birinci düyməni basdıqda “PA!GO” həmin predmetin şəklini çəkəcək, obyekti tanıyacaq və dinamik vasitəsilə onun haqqında qısa məlumat verəcək.
AZƏRTAC hitech.vesti.ru saytına istinadla xəbər verir ki, azyaşlı istifadəçi daha çox məlumat əldə etmək istəyərsə, ikinci düyməni basa bilər. Bu zaman “Google Knowledge Graph” bilik bazası ilə daha çox informasiya əldə edəcək.
Qurğudan istənilən yerdə istifadə etmək mümkündür. “Ağıllı” fənər “Chromecast” funksiyasının köməyilə uşağın gün ərzində rastlaşdığı bütün bitkiləri, heyvanları, həşəratları və digər obyektləri “YouTube Kids” platforması vasitəsilə mövzuya uyğun öyrədici videolarla birlikdə böyük ekrana daşıya bilər.
İstehsalçılar ümid edirlər ki, bu konsept sayəsində uşaqlar asudə vaxtlarında smartfonlar və digər qurğulardan uzaqlaşa biləcək və onları əhatə edən hər şey haqqında yeni biliklər qazanacaq, açıq havada daha çox olacaqlar.
Mütəxəssislər “PA!GO”nun daha da təkmilləşdirilməsi üzərində çalışırlar. Kommersiya məhsulunun satışa çıxarılması tarixi və qiyməti barədə məlumat verilməyib.

Kaliforniya startapı yeni texnologiya təqdim edib

loading...

Kaliforniya startapı tullantıların ümumi utilizasiyası üçün hazırlanmış “FastOx” texnologiyasını təqdim edib. Yeni texnologiya vasitəsilə bütün növ tullantıları ətraf mühit üçün ziyansız şəkildə məhv etməklə yanaşı, həm də onlardan bir çox yerdə tətbiq oluna biləcək xammal əldə etmək mümkündür.
AZƏRTAC techcult.ru saytına istinadla xəbər verir ki, texnologiya tullantıları yandıran kamera əvəzinə modifikasiya edilmiş metallurgiya domnasının tikilməsini nəzərdə tutur. Yanma prosesinin sürətlənməsi üçün ona təmiz oksigen yeridilir, temperatur isə 2200 dərəcə Selsiyə çatır. Bu istilik tullantını buxarlandırır, onun sadə komponentlərə (hidrogen və dəm qazı) parçalanmasına səbəb olur.
Qazlardan elektrik enerjisi və ya gübrə istehsalında istifadə etmək olar. Buxarlanmayan və digər komponentlərdən ayrılan metallar təkrar emala hazır olacaq. Bütün təhlükəli mikroblar, istifadə müddəti bitmiş dərmanlar, zəhərlər və s. yüksək temperaturda məhv ediləcək.

31 Temmuz 2019 Çarşamba

Robot məktəblilər üçün açıq dərs keçib

loading...
Rusiyanın “MTS” telekommunikasiya şirkətinin Brest bölgəsində təşkil edilmiş informasiya texnologiyaları düşərgəsində robot məktəblilər üçün açıq dərs keçib. Məşğələ “Kolos” uşaq reabilitasiya-sağlamlaşdırma mərkəzində təşkil olunub.
AZƏRTAC belta.by saytına istinadla xəbər verir ki, kiber-pedaqoq uşaqlara gələcəkdə tələb olunacaq peşələr və robot texnikasının əsas prinsiplərindən danışıb. O, süni intellektə malik qurğuların hansı elementlərdən ibarət olduğunu və evdə sərbəst şəkildə robot yaratmaq üsullarını izah edib.
Düşərgə Brest bölgəsinin bütün rayonlarından təxminən 100 uşağı bir araya gətirib. Burada uşaqlara proqramlaşdırma və 3D-modelləşdirmənin əsaslarını öyrənmək imkanı yaradılıb.
İnformasiya texnologiyaları düşərgəsi “MTS” şirkəti ilə Təhsil Nazirliyinin birgə layihəsidir. Əsas məqsəd uşaqlara müasir texnologiyalardan təhlükəsiz istifadə etməyi, şəbəkədə necə davranmalı olduqlarını öyrətməkdir.

Yeni sensor nitq qabiliyyətini itirmiş insanlara danışmaqda kömək edəcək

loading...
Çinin Sinxua Universitetinin alimləri nitqi sintez edən qurğunun prototipini hazırlayıblar. “WAGT” adlı qadcet larinqofon texnologiyasını təkrarlayır, lakin burada qabaqcıl mikroelektronika tətbiq olunur.
AZƏRTAC techcult.ru saytına istinadla xəbər verir ki, qurğunun iş prinsipi larinqofonda olduğu kimidir. Qrafen örtük danışıq zamanı dərinin titrəməsinin təsiri altında əyilir ki, bu da mikrokontrollerlə təsbit edilir. İnsan, hətta səsini çıxara bilmirsə, onun nitq aparatı yenə də hərəkət edir. Qadcetin elektron bloku da məhz bu hərəkətləri tutur və deşifrə edir. Alınan siqnal əmrlərə çevrilir və sintez edən qurğu lazımi səsləri yaradır.
Prototip hələlik yalnız “salam, bəli və xeyr” kimi ən sadə sözləri tanıya bilir. Hazırda alimlər qurğunun təkmilləşdirilməsi üzərində çalışırlar.

Tədqiqatçılar 5G texnologiyasından 100 dəfə sürətli yeni çip hazırlayıblar

loading...
Kaliforniya Universitetinin tədqiqatçıları məlumatların ötürülməsi üçün 5G texnologiyasından 100 dəfə sürətli yeni çip hazırlayıblar. 4,4 mm ölçüyə malik mikrosxem 100 QHs-dən yuxarı tezliklərdə rabitəni təmin edir və analoqları ilə müqayisədə olduqca az enerji sərf edir.
AZƏRTAC hightech.plus saytına istinadla xəbər verir ki, yeni texnologiyanın əsasını çiplərin ölçüsü və səmərəliliyi ilə əlaqədar fiziki məhdudiyyətləri aradan qaldırmağa imkan verən yeni rəqəmsal arxitektura təşkil edir.
Müqayisə üçün qeyd edək ki, 5G şəbəkəsinin ən yuxarı işləmə diapazonu 28-38 QHs-dir.

30 Temmuz 2019 Salı

Texnologiyanın yeni möcüzəsi - “Beyin sürücüsü” əlillərin həyatını yüngülləşdirəcək

loading...
Texnologiyanın yeni möcüzəsi - “Beyin sürücüsü” (“Brain Driver”) fiziki imkanları məhdud şəxslərin həyatını yüngülləşdirəcək.
AZƏRTAC BBC telekanalının saytına istinadla xəbər verir ki, İsveçrənin Sürix şəhərindəki ETH Universitetində hazırlanan sistem hərəkət imkanları məhdud olan insanların beyin gücü ilə kompüter oyunları oynamasını təmin edir. Alimlərin məqsədi gələcəkdə dayaq-hərəkət aparatı problemləri olan insanların əlil arabalarını idarə etməsinə nail olmaqdır.
Könüllü olaraq universitetin proqramında iştirak edən aşağı və yuxarı ətrafları iflic olmuş Smauel Kuntz bu sistemdən istifadə edərək kompüter oyunları oynaya bilib. Nevroloq həkim Rea Lehner elektrodlar vasitəsilə beyin siqnallarının kompüterə ötürülməsi və oradakı proqramın işə salınmasını təmin edən sistemin hələ pilot mərhələsində olduğunu söyləyib. O əlavə edib ki, əsas məqsəd xəstələrin əlil arabasını idarə etməsinə nail olmaqdır.
ETH Universitetinin professoru Nikol Venderot bildirib ki, insanın kəllə sümüyü çox etibarlıdır və eyni zamanda, beyini qoruyur. Onun sözlərinə görə, bərk materialdan olan kəllə sümüyü həm də elektrodların siqnallarına əngəl olur. Alim ümidvar olduğunu bildirib ki, elmi tədqiqatlar nəticəsində yaxın gələcəkdə bu problemi həll etmək mümkün olacaq.
BBC-nin məlumatına görə, bundan əvvəl də alman alimləri beyin siqnalları ilə avtomobili idarə edən proqram hazırlayıblar. Lakin bütün bu sistemlərin təkmilləşdirilməsi prosesi davam etməlidir.