7 Mayıs 2019 Salı

Sıfır rəqəmi necə kəşf edilib? - Təəccüblü faktlar

loading...
Sıfır rəqəmi necə kəşf edildi? Sıfırsız gələcək təsəvvür etmək niyə mümkünsüzdür?
 
Sıfır riyaziyyatın və mühəndisliyin təməlini qoyan rəqəmdir.
 
Hər şeydən öncə bu rəqəm gələcəyi təxmin etməyimizi təmin edir. Bunu anlamaq və sıfırın gücünü görmək üçün öncə onun necə meydana gəlməsi və tarix boyu apardığı mübarizəni bilmək lazımdır.
 
Sıfır rəqəmi konsept olaraq çox qədim zamanlardan bəri mövcud olub. Babillərin yazdığı gil lövhələrdə və Mayya yazılarında qarşımıza çıxan bu rəqəm mövsümlərin bir-birini əvəzləməsi ilə bağlı hesablamalarda istifadə edilib.
 
Qədimdə alimlər bir rəqəmin yoxluğunu bildirmək üçün sıfırdan istifadə edib. Eynən müasir dövrdə 101 dediyimiz zaman 10-luq pilləsində hər hansı rəqəmin olmadığını nəzərdə tutduğumuz kimi.
 
VƏTƏNİ
 
Sıfırın bütün riyazi potensialı ilə birlikdə normal bir rəqəm kimi qəbul edilməsi 2 min ilə başa gəlib və bu, Hindistanda gerçəkləşib.
Riyaziyyat tarixi haqqında araşdırmalar edən Aleks Bellos bu mərhələ üçün Hindistanın əlverişli şəraitə malik olduğunu söyləyib:

6 Mayıs 2019 Pazartesi

3 gün oruc tutmaqla elə şeylər baş verir ki... – YAPON ALİMİN SENSASİON KƏŞFİ

loading...
        Ramazan ayı bu dəfə yaz fəslinə təsadüf edir. Orqanizm bu ərəfədə uzun müddət ac qalır. Bu zaman ərzində insanın bədəni yenilənir, bərpa olunur. Nobel mükafatı laureatı, yaponiyalı alim Yoşinori Oşumi isə oruc barədə sensasion açıqlama verib.
 
        Milli.Az medicina.az-a istinadən bildirir ki, orucun orqanizmin sağlamlığına böyük təsiri olduğunu deyən professor deyib ki, İslam dinində xəstəlik təhlükəsini avtomatik olaraq aradan qaldıran bir sağlamlıq proqramı var, bu, orucdur. Orucun faydalarını elmi təsdiqləyən Fiziologiya və Tibb üzrə Nobel mükafatıçısı kəşf edib ki, insan ac qalanda zəif və xəstə hüceyrələrin arasındakı yersiz hissələr yox olur. Həkim bu mexanizmaya "autografiya" adını verib. Y. Oşuminin sözlərinə görə, 3 günlük orucdan sonra orqanizmdə yeni leykositlərin yaranır, immun sistemi tamamilə yenilənir.

Milli.Az


22 Nisan 2019 Pazartesi

Şərqin “yay üçbucağı” və ya İbn Şatirin kəşfini üzə çıxaran Kennedi

loading...
Kənan Hacı
 “Tanrının ruhu” kitabından
Beynini Qərb filosoflarına icarəyə vermiş gənclərimizin düşüncəsi bünövrəsiz ev kimi sürüşkəndir. Onlar elə hey Avropa alimlərinin fikir meşəsində dolaşır, aforizm ovuna çıxmaqla özlərini intellektual zənn edirlər. Özünü həm Şərqə, həm də Qərbə məxsus hesab edən böyük mütəfəkkir Əmin ər-Reyhani yazırdı ki, “əsl xilaskar o kəsdir ki, onda Şərqin ruhu və Qərbin ağlı var”.
Cübran Xəlil Cübran da, Əmin ər-Reyhani də Amerikada yaşayıb mütəfəkkir kimi yetişsələr də onların yaradıcılığı təpədən-dırnağa Şərq hadisəsi idi. Onlar Şərq ruhunu, Şərqin əzəmətini, ecazkarlığını Qərbdə çox yüksək səviyyədə ifadə edə bilirdilər. Cübran Xəlil Qərb mütəfəkkirlərinin Şərqdən necə bəhrələndiklərini əyani şəkildə göstərirdi. Qərb mütəfəkkirləri Şərq mənbələrindən çox bəhrələniblər və belə faktların sayı-hesabı yoxdur. Dostumuz Dalğa Xatınoğlu çox doğru olaraq yazır ki, Mədəniyyət Babil, Misir, İran və Hinddən Minoy sivilizasiyasına adlayıb, Yunanda zirvəyə qalxıb və sonra Romaya keçib, Xristianlığın güclənməsi ilə tamamilə dayanıb, amma yenidən Şərqdə çiçəklənib. Nəhayət, intibah (Renessasn) dövründən sonra Qərb yenidən baş qaldırıb.
Adlarını çəkdiyim mütəfəkkirlər isə Şərqlə Qərbin sintezini təfəkkür müstəvisində gerçəkləşdirmişdilər. Sovet sistemində Şərq-Qərb münasibətlərinin tədqiqi bizim üçün yasaq bir mövzu idi. Qərb mənbələrinə istinad etmək belə mümkün deyildi. Bu mövzuda ilk dəfə tədqiqatlar aparan alimimiz akademik Aida xanım İmanquliyeva olub. O, böyük cəsarətlə tabuları qıraraq və həm də zəmanəsini qabaqlayaraq kəşf olunmamış dünyanın qapılarını üzümüzə açıb. Bu haqda fəlsəfə elmləri doktoru, professor Səlahəddin Xəlilov özünün “Şərq ruhunun Qərb həyatı” kitabında geniş məlumat verir. Bu kitab

14 Nisan 2019 Pazar

Alimlərdən dünyanı silkələyən kəşf — Venera planetində canlı həyat tapıldı

loading...
Rusiya Elmlər Akademiyasının kosmik tədqiqatlar institutu və Boerskov adına institutun mütəxəssisləri bildiriblər ki, qonşu planetdə əvvəllər elmə məlum olmayan bio kimyəvi prinsipə əsaslanan canlı həyat formasının olma ehtimalı var.
“Ölkə.Az” xəbər verir ki, “Venera-9”, “Venera-10”, “Venera-13”, “Venera-14” aparatları vasitəsilə 1975-1982-ci illər arasında Venera planetinin səthinin panoram görüntüləri əldə edilib. Fotolarda asta hərəkət edən obyektlər nəzərə çarpır.
Veneranın səthindəki fotolarda göbələk, həşərat, əqrəb kimi canlıları xatırladan 19 hipotetik məxluq var. Onların hamısının öz ölçüsü, xüsusiyyəti var və fotolarda yerlərini dəyişdikləri məlum olur. Alimlər hetimal edirlər ki, fotolardakı məxluqlar güclü küləyin təsiri ilə yox, müstəqil hərəkət edirlər. Çünki aparatlar vasitəsilə küləyin gücü hesablanıb və bu külək sözügedən obyektləri tərpətmək üçün kifayət deyil. Bundan başqa hipotetik məxluqlar kamera obyektivinə o dəqiqə yox, bir müddət sonra düşüb. Bu isə aparatın enişi zamanı məxluqların qruntla örtüldüyündən xəbər verir. Məsələn, əqrəb olduğu ehtimal edilən məxluq torpağın altından saat yarıma çıxıb. Bu isə onun çox məhdud fiziki imkanları olduğundan xəbər verir.
Rus alimləri qeyd edirlər ki, yadplanetli canlı həyat Yerdəkinə bənzəməli deyil. Uyğun olaraq, onların yarandığı və yaşadığı şərait bizim gördüyümüzdən fərqli ola bilər. Venerada orta illik tempratur 640 dərəcədir və 90 barlıq təzyiq canlı həyat üçün əlverişlidir.
ABŞ-ın Hoddarda komsik tədqiqatlar insitutunun alimləri qeyd edirlər ki, iki milyard il əvvəl Venerada iqlim Yerdəki kimi olub. Burada okeanlar olub və tempratur 15-17 dərəcə arasında dəyişib. Canlılar isə Yerdəki orqanizmlərə bənzəyib

6 Nisan 2019 Cumartesi

“İxtiraçılar klubu”nun üzvləri yeni layihələrini təqdim ediblər

loading...
Azərbaycan Texniki Universitetində (AzTU) xüsusi texnika və texnologiya fakültəsinin tələbələri yeni layihələrinin təqdimatını keçiriblər.
AzTU-dan AZƏRTAC-a bildirilib ki, fakültənin nəzdində fəaliyyət göstərən “İxtiraçılar klubu”nun 4 üzvü - Murad Qurbanov, Fərhad Mütdəliyev, İbrahim Əbüləzizli və Sadiq Əhmədov sadə formada 3 koordinatlı CNC dəzgahlarının və "AzTU" adlandırdıqları robotun modelini layihələşdiriblər.
Tədbirdə müəllif-tələbələr CNC dəzgahlarının və "AzTU" robotunun modelini canlı görüntülərlə nümayiş etdiriblər.
Qeyd olunub ki, CNC (Rəqəmsal Proqram İdarəetməsi-Computer Numerical Control) dəzgahları kompüterdə layihələşdirilmiş məmulatların tez və keyfiyyətli şəkildə əldə olunmasına imkan verir. "AzTU" robotu isə ona verilən sualları cavablandıracaq.
AzTU-nun rektor vəzifəsini icra edən Xalıq Yahudov tələbələri uğurlu layihələrinə görə təbrik edib. O, universitet tərəfindən onlara dəstək veriləcəyini bildirib.


23 Şubat 2019 Cumartesi

Stounhencin sirri açılır - Mavi daşların karxanasında araşdırma

loading...
London Universitet Kollecinin alimləri Stounhencin (Stonehenge - İngiltərədə təxminən 2500 il əvvəl inşa edilmiş abidə - red.) inşası üçün mavi daşların çıxarıldığı karxananı araşdırıb. Onlar monolitlərin hansı şəkildə hasil edildiyini öyrənməyə çalışıb.
Bu barədə “EurekAlert!”də məlumat dərc olunub.
Tədqiqatçılar müəyyən edib ki, yataq bir növ təbii şəkildə formalaşmış dolerit (maqmatik dağ süxuru növü - red.) sütunundan ibarətdir. 
Qədim Misirin obelisklərindən (sütun şəklində daş abidə - red.) fərqli olaraq, onları arakəsmələrə döyəcləməklə qayadan asanlıqla ayırmaq olub.
Karxananın divarlarından çıxarılmış, emal olunmamış monolitlər daş və ya torpaq platformalara endirilib. Pazlar isə dolerit sütunların ehtiyatsızlıqdan zədələnməməsi üçün yumşaq formalı argillitdən hazırlanıb.
Karxanada aşkarlanan daş kömürün qalığı alimlərə həmin yataqdan eramızdan 3000 il əvvəl istifadə olunduğunu müəyyən etməyə imkan verib. Bu isə Stounhencin inşa olunduğu ehtimal edilən təqvimlə üst-üstə düşür. 

Karn Gedok vadisi yaxınlığında riolit yatağı da aşkarlanıb. Bu dağ süxurundan isə kromlexin (şaquli düzülmüş daşlardan ibarət qədim tikili - red.) tikintisində istifadə olunub.
Alimlər əmindir ki, Stounhenc əvvəllər cilalanmamış mavi daşlardan ibarət kromlex şəklində olub. 20 metr diametrli halqa əmələ gətirən nəhəng sarsen daşları isə təxminən 500 il sonra gətirilib.
Tədqiqatçılar dolerit mənşəli monolitlərin dəniz yolu ilə gətirildiyi versiyasını təkzib edib.
azedu.az


Dünyanın ən ağıllı 10 adamı: Siyahıda bakılı da var

loading...

Əlbəttə, insan ağlını ölçmək üçün konkret meyar yoxdur. Amma hər halda, hansısa ölçü vahidi olmalıdır. Məsələn, IQ ən uyğun variant sayıla bilər.
Manevr.az IQ səviyyəsi hamıdan yüksək olan 10 nəfərin siyahısını təqdim edir:

1. Terens Tao (230)
Bu Avstraliya vətəndaşı hələ 2 yaşı olanda erudisiyasını göstərməyi bacarmışdı. Terans riyazi hesablamanın öhdəsindən gəlmişdi. Hətta yaşıdına da başa salmağa çalışmışdı. Mənşəcə çinli olan Terans 5 yaşı tamam olanda ingiliscə səbəst danışırdı, çətin riyazi məsələləri həll edirdi. O, riyaziyyatı lap erkən yaşlarından sevdi, tez-tez leksiyalarda görünməyə başladı. 12 yaşından olimpiadalarda iştirak edirdi. Artıq mürəkkəb diferensial tənliklərin öhdəsindən gəlirdi, nömrələrin analitik nəzəriyyəsini öyrənməyə başlamışdı. Terans 20 yaşında Kaliforniya Universitetinin professoru oldu, doktor dərəcəsi aldı.

Sonradan Los-Ancelesə köçdü, burada dərs deməyə başladı. 40 yaşı haqlayan Tao 250 elmi əsərin müəllifidir.

2. Merilin Vos Savant (228)
O da İQ səviyyəsinə görə demək olar, Terens Taodan geri qalmır. Amerikanın məşhur yazıçı və jurnalisti olan Merilin Vos Savant özünü yaradıcı sahədə tapıb. O, İQ səviyyəsinə görə Ginnesin Rekordlar kitabına düşüb.

Merilin Vos Savantın jurnalist fəaliyyəti əsasən, “Parade” jurnalında “Ask Marilyn” (Merilindən soruş) rubrikasıyla yayımlanan köşə yazılarından ibarətdir. Bəzən onun cavablarını oxucular təəccüblə qarşılayır, çünki sağlam məntiqə sığmır. Bu səbəbdən, onun ağlına vurğun olanlar kimi, əleyhdarları da var. Və o adamlar Merilinin cavablarını ağlısız sayır.

3. Kristofer Hirata (225)
Çox ağıllı adamların əksəriyyətində bu, hələ uşaqlıqdan hiss olunur. Kristofer Hirata da bu mənada, istisnalardan olmayıb. Məktəb olimpiadalarının qalibi olan Kristofer 14 yaşında tələbə adını qazanıb. 16 yaşında isı NASA-da işləməyə başlayıb. Marsı araşdırmaqla məşğul olan Hirata uzaq planetlərin öyrənilməsi üçün proqramlar işləyib hazırlayıb. O, 22 yaşında astrofizika üzrə doktor dərəcəsi alıb. Enerjinin çevrilməsi, cazibə qüvvəsi kimi məsələlər onu daha çox maraqlandırır.

4.

Dünyada ilk: Yevlaxlı müasir silahın sxemini hazırladı - Video

loading...
Yevlax sakini yeni və müasir silahın sxemini hazırlayıb. Silah 5 kilometr məsafədən canlı və
texnikanı məhvetmə gücünə malikdir. Rayon sakini sxemi adiyyatı qurumlara da təqdim edib.

Yevlaxın Aşağı Qarxun kənd sakini Vüqar Abdullayev uzun illərdir üzərində çalışdığı ixtiranın sxemini tamamlayıb. Hərbi Optik Lazer adlanan qurğu 2 nəsildən ibarətdir. Rayon sakininin hazırladığı silah 5 kilometrlik məsafədən canlını və texnikanı məhvetmə gücünə malikdir. Vüqar Abdullayevin iddiasına görə, bir sıra özəllikləri ilə seçiləcək yeni silah dünyada bir ilkdir.

35-50 kq çəkiyə malik olacaq yeni silah hərbi texnikalara quraşdırılmaqla yanaşı, iki əsgər tərəfindən də rahat hərəkət etdiriləcək. Vüqar Abdullayev nanotexnologiya əsasında ərsəyə gələcək silahın hazırlanması üçün maddi dəstəyə ehtiyac olduğunu deyir.

Vüqar Abdullayev hazırladığı silah sxemini Milli Elmlər Akademiyasına və digər adiyyatı qurumlara da təqdim edib.

20 Şubat 2019 Çarşamba

NASA zarafatcıl astronavt axtarır - Səbəb

loading...
ABŞ-ın Milli Kosmos və Aeronavtika İdarəsi (NASA) 2033-cü ildə həyata keçirməyi planlaşdırdığı ilk sərnişin səfəri üçün deyib-gülən astronavtlar axtarır.
Eurasia Diary xəbər verir ki, qurum insanları gərgin vəziyyətdən baş çıxarmasını asanlaşdırmaq üçün bu istiqamətdə 4 astronavt qrupla iş apardığını açıqlayıb.
NASA-nın araşdırmasına başçılıq edən professor Cefri Conson deyib: “Mars səfəri kimi məhdud bir sahədə uzun müddət qalmaq əsəbləri pozur. Bu səbəbdən kosmik gəmidə işlərin normal getməsi üçüm qrupun əhvalını yüksəldən birinə ehtiyacımız var”.
Qeyd edək ki, NASA Mars səfərinə hazırlıq üçün 2023-cü ildə Aya astronavt göndərməyi nəzərdə tutur. Rusiya və Çin isə səfəri 2040-cı ilə planlayır.

"Qlobal istiləşmə" termininin müəllifi vəfat edib

loading...
Dünyaca məşhur "qlobal istiləşmə" (global warming) termininin müəllifi olan amerikalı iqlimşünas Uolles BrokerABŞ-da vəfat edib.

Eurasia Diary xarici KİV-ə istinadən xəbər verir ki, o, 87 yaşında Nyu-York xəstəxanasında dünyasını dəyişib.
Bildirilir ki, alim son vaxtlar xəstə olub.
Göstərilən sənədə əsasən, alim "qlobal istiləşmə" terminindən 1975-ci ildə istifadə edib.

19 Şubat 2019 Salı

Yerin dərinliklərində nəhəng dağlar aşkar edildi

loading...
Boliviyadakı güclü zəlzələ alimlərə Yerin yuxarı və aşağı mantiya qatları arasındakı sərhədin strukturunu tədqiq etməyə imkan yaradıb.

Eurasia Diary xəbər verir ki, bu sərhəd nəhəng dağ zirvələri və dərin yarğanlarla əhatəlidir. Nəticələr "Science" jurnalında dərc edilib.

Çinli alim Zvenbo Vu deyib:
"Mantiya qatları arasındakı sərhəd planetin səthindən daha sərtdir. Yeraltı dağlar yerüstü dağlardan daha hündürdür. Biz onların dəqiq hündürlüyünü hesablaya bilməmişik amma görünür ki, Yerdəki istənilən zirvədən hündürdürlər".

16 Şubat 2019 Cumartesi

Cəmi 2-3 saata bir robot hazırlayan V sinif şagirdini siz də tanıyın

loading...
“Azərbaycan Respublikasında təhsilin inkişafı üzrə dövlət strategiyası”nın uğurla həyata keçirilməsi nəticəsində məktəblərdə təhsil robotlarının tədrisə inteqrasiyasına xüsusi diqqət yetirilir.
Təhsil Nazirliyi tərəfindən son iki ildə Bakı, Sumqayıt, Lənkəran və Mingəçevir şəhərlərində 20 ümumtəhsil müəssisəsi təhsil robotları ilə təmin olunub.
Elm və texnologiyalara olan marağın artırılmaq və təhsil robotlarından istifadə edərkən yaradıcı, orijinal düşüncə bacarıqlarını inkişaf etdirmək məqsədi ilə şagirdlər üçün beynəlxalq yarışlarda iştirak imkanları yaradılır. 
Cari ildə Təhsil Nazirliyi, ADA Universiteti və “Mars Academy” şirkətinin birgə təşkilatçılığı ilə məktəblilər arasında “First Leho League (FLL) Azerbaijan”  mühəndislik və robototexnika yarışına start verilib. Yarışda  iştirak etmək üçün ölkə üzrə 31 məktəb komandası qeydiyyatdan keçib. 
Mediaturda olduğumuz Bakı 162 nömrəli tam orta məktəb də FLL yarışları üçün qeydiyyatdan keçib. Burada  müxtəlif yaş qruplarından şagirdlərin hazırladıqları robotlarla tanış olduq.
Ən çox diqqətimizi çəkən 5-ci sinif şagirdi Amil və onun hazırladığı robot idi. 
162 saylı orta məktəbin 5-ci sinif şagirdi Amil Məmmədli  yaşı az olsa da bir robotu 2-3 saat ərzində tam hazırlaya bilir: 

Tarixin ilk kosmik səyahətində Qaqarinə son anda uduzan, elmi təcrübə üçün evləndirilən türk - ARAŞDIRMA

loading...
Andirian Nikolayev haqqında  çox yazılıb. Sovet İttifaqında kosmonavtlar öləndə adətən “Ulduz” şəhərciyində dəfn edilirlər. Amma onu doğulduğu kənddə dəfn etdilər. Səbəbi Andiriyan Nikolayev hökumətdən narazılığı oldu. Andirian Nikolayev eksperiment kimi istifadə edib kosmosa uçan ilk qadın Tereşkova ilə evləndirdilər. Yoxlamaq istəyirdilər ki, kosmosa uçuş qadın və kişilərin dölünə necə təsir edir.  İnsan üzərində aparılan bu eksperimentlər Andirian Nikolayevi bezdirdi. Narazılığını dilə gətirdi. Arvadı boşadı. Bununla da narazılıqlar başladı”.
Araşdırmaçı Əli Şamilin Nikolayev soyadlı kosmonavt barəsindəki qısa məlumatı yəqin ki, onun şəxsiyyəti barəsində sizdə yəqin, maraq oyatdı.
Eurasia Diary AzEdu.az-a istinadla çox maraqlı tale və xakaterə sahib olan türk xalqlarının ilk kosmonavt oğlu, milliyətcə çuvaş olan Andrian Nikolayevin ömür yoluna aid bir neçə maraqlı faktı təqdim edəcək.
İlk türk kosmonavt
Sovetlər Birliyinin üçüncü, dünyanın isə kosmosa çıxmış beşinci adamı olan Andrian Qriqori oğlu Nikolayev 1929-cu il sentyabrın 5-də indiki Rusiya Federasiyasının Çuvaşiya Respublikasındakı Marinski-Posad rayonunun Şorşeli kəndində anadan olub.
Kəndlərindəki natamam orta təhsil verən məktəbi bitirdikdən sonra Mari-Posad şəhərindəki Meşə Texnologiyası Texnikumunda oxuyub. 1947-ci ildə oranı uğurla başa vurduqdan sonra da əsgəri xidmətə yollanıb. Əsgəri xidmətini nümunəvi başa vurduqda onu Frunze adına Hərbi-Aviasya Məktəbinə oxumağa göndəriblər. Hərbi-Aviasya Məktəbini 1954-cü ildə bitirdikdən sonra Sovet Sosialist Respubilkaları İttifaqı Hərbi Hava Qüvvələrində xidmətə göndərilib. Uçuşlarda göstərdiyi şücaət və texniki biliklərə dərindən yiyələndiyinə görə onu 1960-cı ildə kosmonavtlar hazırlanan qrupa daxil etmişlər.
Yuxarıda adını çəkdiyimiz araşdırmaçı Əli Şamil